ارزیابی همبستگی و قابلیت ترکیب عمومی و خصوصی ژنوتیپ های گندم نان از لحاظ برخی از صفات مورفوفیزیولوژیک تحت تنش و بدون تنش خشکی

ارزیابی همبستگی و قابلیت ترکیب عمومی و خصوصی ژنوتیپ های گندم نان از لحاظ برخی از صفات مورفوفیزیولوژیک تحت تنش و بدون تنش خشکی

سیاوش صلحی اندراب1 جمال رحیمی درآباد2

1) دانشجوی دکترای اصلاح نباتات،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز،ایران -
2) دانشجوی دکترای اصلاح نباتات،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز،ایران -

کد IOI مقاله : XYBK-AZKDA
محل انتشار : کنفرانس بین المللی توسعه با محوریت کشاورزی ، محیط زیست و گردشگری(icdat.ir)
چکیده :
    چکیده بمنظور تعیین وراثت پذیری برخی از صفات مورفوفیزیولوژیک مرتبط با تحمل تنش خشکی در گندم نان، یک تلاقی دی الل5×5 یکطرفه در سال 1391در دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل انجام گردید. بذور F1 حاصل، بهمراه والدین در مزرعه و در شرایط مطلوب رطوبتی و تنش خشکی انتهایی کشت گردیده و علاوه بر صفات زراعی،صفات تعداد روزنه ها در واحد سطح برگ و محتوای خاکستر اندازه گیری شدند و همبستگی و قابلیت ترکیب عمومی و خصوصی ارقام گندم نان نیز از طریق تجزیهMSTATC مورد ارزیابی و اندازه گیری قرار گرفت. در صفت تعداد پنجه بارور در بوته در شرایط تحت تنش خشکی و نرمال هر دو منبع قابلیت ترکیب عمومی وخصوصی غیرمعنی دار گردیدند. در مورد صفت ارتفاع بوته تحت شرایط تنش خشکی و نرمال منبع قابلیت ترکیب عمومی معنی دار و قابلیت خصوصی غیر معنی دار گردید، که نقش بیشتر اثرات افزایشی را در کنترل فعالیت این صفت نشان میدهد. در مورد صفت تعداد دانه در سنبله تحت شرایط تنش خشکی منبع قابلیت ترکیب عمومی معنی دار و قابلیت خصوصی غیر معنی دار گردید، که نقش بیشتر اثرات افزایشی را در کنترل فعالیت این صفت نشان میدهدو تحت شرایط نرمال هر دو منبع قابلیت ترکیب عمومی و خصوصی معنی دار گردیدند که نشانگر نقش بیشتر غالبیت ژنی در فعالیت این صفت است. در مورد صفت وزن هزار دانه شرایط تنش خشکی و نرمال منبع قابلیت ترکیب عمومی معنی دار و قابلیت خصوصی غیر معنی دار گردید، که نقش بیشتر اثرات افزایشی را در کنترل فعالیت این صفت نشان میدهد. در مورد صفت عملکرد در واحد سطح تحت شرایط تنش خشکی منبع قابلیت ترکیب عمومی معنی دار و قابلیت خصوصی غیر معنی دار گردید، که نقش بیشتر اثرات افزایشی را در کنترل فعالیت این صفت نشان میدهد و در شرایط نرمال غیر معنی دار گردید. در صفت تعداد روزنه در واحد سطح برگ در شرایط تحت تنش خشکی و نرمال هر دو منبع قابلیت ترکیب عمومی وخصوصی غیرمعنی دار گردیدند. در صفت محتوای خاکستر در شرایط تحت تنش خشکی و نرمال هر دو منبع قابلیت ترکیب عمومی وخصوصی غیرمعنی دار گردیدند. تجزیه همبستگی عملکرد دانه با اجزای آن نشان داد که در شرایط آبیاری نرمال تعداد دانه در سنبله و محتوی خاکستر بیشترین همبستگی را با عملکرد دانه داشتند، اما در شرایط تنش خشکی ارتفاع بوته و وزن هزار دانه رابطه مثبت و معنی¬دار و تعداد روزنه در واحد سطح برگ رابطه منفی و معنی¬دار داشت. بر این اساس می¬توان گزینش ژنوتیپ¬ها را برای عملکرد بیشتر در شرایط آبیاری نرمال و تنش با استفاده از صفاتی که دارای بیشترین همبستگی با عملکرد دانه می¬باشند انجام داد. بنابراین می¬توان صفات ارتفاع بوته، وزن دانه و تعداد روزنه در واحد سطح برگ را به عنوان معیار انتخاب ژنوتیپ¬های برتر در اصلاح تحمل به خشکی آخر فصل نظر گرفت.

کلمات کلیدی : صفات مورفوفیزیولوژیک خشکی گندم وراثت پذیری همبستگی