علت وقوع زمینلرزه‌های دوگانه ورزقان در آذربایجان شرقی و تحلیل لرزه‌خیزی منطقه

علت وقوع زمینلرزه‌های دوگانه ورزقان در آذربایجان شرقی و تحلیل لرزه‌خیزی منطقه

جمیله واشقانی فراهانی1

1) پژوهشگر موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران،

کد IOI مقاله : XYCD-ACCEK
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی ژئوتکنیک و مهندسی لرزه ای(icguee.ir)
چکیده :
    در مرداد ماه 1391 دو زمینلرزه با بزرگای گشتاوری 3/6 و 1/6 و با عمق 1/14 و 16 کیلومتر به وقوع پیوست. بیشترین تلفات در شهرستان ورزقان و روستاهای گورده، دینو و به ویژه روستای باجه باج رخ دادند. این زلزله در شهرهای تبریز، مرند، اردبیل، بوکان، آستارا، خوی، سلماس، شبسترو چندین شهر دیگر احساس شد. هدف از این مطالعه بررسی علت وقوع زمین‌لرزه‌های دوگانه و تحلیل کلی از لرزه‌خیزی منطقه است. شدت حداکثر در مقیاس EMS98 ،+ VIII در ورزقان و روستاهای تحت اثر برآورد شد. گسل مسبب زلزله‌ها فعال شدن قطعات غربی گسل جنوب اهر با روند شرقی-غربی تشخیص داده شد. مطالعه لرزه‌خیزی منطقه نشان داد که در پهنه رومرکزی زلزله‌های دوگانه ورزقان اسنادی از زلزله‌های تاریخی و زلزله دستگاهی ناشی از یک جنبش قوی دیده نمی شود و عمده فعالیت های تاریخی منطقه مرتبط با فعالیت گسل شمال تبریز است. اما با بررسی لرزه‌خیزی منطقه در بازه‌های زمانی مشخص قبل از وقوع رخدادها، 2 روند فعال در پهنه رخداد زلزله‌های دوگانه ورزقان شناسایی شدند. روندهایی از تجمع خوشه‌های خردلرزه‌ها با بزرگای کمتر از 0/4 در شمال و شمال غرب کانون رخداد ها در منطقه قابل ملاحظه است. بنابراین در مناطق دارای گسل علاوه بر مونیتورینگ با روش‌ها‌یی نظیر روش‌های کمی، پدیده های ژئومورفولوژیک و روش نوین InSAR می‌توان فعالیت‌های لرزه‌خیزی آنها و مناطق اطرافشان را به طور دایمی کنترل کرد تا نواحی فعال و گسل‌های مرتبط با آنها را بتوان رصد کرد. از طرفی دیگر توجه به شکاف لرزه‌ای یک جنبش نیرومند در مناطق دارای گسل‌های فعال نیز بسیار ضروری است. در منطقه مورد بررسی علاوه بر مشاهده روند فعال زلزله‌های تاریخی در راستای گسل شمال تبریز زلزله های دستگاهی اعم از خردلرزه‌ها در روی خط اثر گسل و اطراف آن بسیار فعال دیده شد و جنبش های با بزرگای1/4≤ M در سال های اخیر حدود 5 بار رخ داده است. از طرفی با توجه به طول گسل که توانائی لرزه زائی جنبش‌های قوی را داراست و همچنین رخدادهای تاریخی و دستگاهی گسل شمال تبریز پیش بینی رخداد زلزله‌ای با بزرگای 7 – 5/7 به ویژه در نواحی مرکزی گسل دور از انتظار نیست.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي لرزه‌خیزی زلزله‌های دوگانه ورزقان پس‌لرزه گسل جنوب اهر تبریز آذربایجان شرقی