بررسی روند توسعه فیزیکی شهر مرند با استفاده از داده های ماهواره ای و GIS

بررسی روند توسعه فیزیکی شهر مرند با استفاده از داده های ماهواره ای و GIS

محمد صادق عزیزیان1 شورش کریمی2 مهدی ملازاده3

1) مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی کردستان
2) مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی کردستان
3) کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری

کد IOI مقاله : XYCE-ACGAE
محل انتشار : کنفرانس بین المللی عمران ، معماری و زیرساخت های شهری(icica.ir)
چکیده :
    در سال¬هاي اخير اراضي بسياري از شهرهاي ايران مخصوصا اراضي حاشيه¬اي شهرها تحت تاثير روند شهرنشيني و نياز شهروندان به مسكن جديد تغيير كاربري داده و به اراضي ساخته شده تبديل شده است. با توجه به اينكه شهر مرند نيز مانند ساير شهرها در سال¬هاي اخير با افزايش جمعيت مواجه بوده، تغيير و تحولات قابل توجهي را در كاربري اراضي شهري اين شهر شاهد هستيم، لذا این تحقیق توسعه فیزیکی شهر مرند و روند تحولات فضایی آن را در مقطع زمانی سه دهه¬هاي(1385-1356) مورد مطالعه قرار داده تا ضمن به کارگیری ابزارها و روش¬های سیستم اطلاعات جغرافیایی و داده¬های ماهواره¬ای بتوان درک بهتری از گسترش پراکنده و بی قوارة شهری ایجاد و به ارتقاء سطح نگرش در ارائه الگوهای بهینه توسعه و بهبود شرایط کیفی در محیط¬های شهری کمک کرد. بدین منظور سعی شده از بررسی خصوصیات، علل و اثرات رشد بی قواره شهری، چهارچوب تحلیل مناسبی برای شناخت مسائل توسعه شهری کشور فراهم آید. در این تحقیق سه فرضیه با هدف بهینه سازی رشد فیزیکی مرند آورده شده و جهت آزمون از روش¬ها و تکنیک¬های مناسب استفاده گردیده است. از نرم افزارهای مختلف آماری و تحلیلی مثل SPSS و ARCGIS و Idrisi در جهت مدل سازی تغییرات کاربری شده و برای پیش بینی 10 سال آینده سعی شده از جدیدترین روش¬ها مثل زنجیره مارکوف و مدل سلول¬های خودکار (اتوماسیون سلولی) استفاده شود. برای آزمون فرضیات از روش¬های مختلف آماری و تلفیقی تصاویر ماهواره¬ای استفاده شده است. که این روش¬های پیش بینی توسعه، تلفیق تصاویر و مدل¬ها می¬تواند الگویی برای تحلیل مسائل شهری کشور باشد. نتایج تحقیق نشان داد که شهر مرند از دهه 60 به بعد رشد اسپرال و بی قواره داشته، به طوری که همگام با افزایش روز افزون جمعیت بر سطوح ساخته شده افزوده شده در نتیجه شکل شهر از شعاعی به صورت خطی در جهت شریان¬های ارتباطی گسترش یافته است. نتایج حاصل از مدل هلدرن و آنتروپی شالون نشان دهنده رشد بی قواره شهری بوده و نتایج مقایسه تصاویر ماهواره¬ای، تغییرات مساحت کاربری باغات، کشاورزی و بویژه زمین¬های بایر، به نفع گسترش لجام گسیخته شهری را نشان می¬دهد.

کلمات کلیدی : تصاویر ماهواره ای توسعه شهری رشد بی قواره سیستم اطلاعات جغرافیایی مرند