ارزيابي وضعيت و ارائه راهكارهايي براي تعادل بخشي به نظام شهري خراسان شمالي

ارزيابي وضعيت و ارائه راهكارهايي براي تعادل بخشي به نظام شهري خراسان شمالي

محمدرضا ضمیری1 مهسا ضمیری2

1) کارشناس ارشد شهرسازی، کارشناس شهرسازی اداره کل راه و شهرسازی خراسان شمالی
2) کارشناس ارشد شهرسازی، عضو هیأت علمی دانشگاه بجنورد

کد IOI مقاله : XYCE-ACKBF
محل انتشار : کنفرانس بین المللی عمران ، معماری و زیرساخت های شهری(icica.ir)
چکیده :
    بسیاری از کشورهای در حال توسعه جهان‌ از جمله ایران در پی رشد و توسعه اقتصادي و كالبدي نامتوازن در سده حاضر دچار تمرکز شدید و نابرابری و عدم تعادل در ساختار فضایی و کالبدی خود شده‌اند. برهم خوردن نظم توزیع جمعیت و خدمات میان سکونتگاه‌های شهری کشور سبب هدر رفتن منابع و بروز مشکلات اقتصادی و اجتماعی بسیاری خواهد بود. از این رو شناخت و ارزیابی وضعیت نظام شهری در کشور و مناطق مختلف آن پیش از هرگونه برنامه‌ریزی فضایی و منطقه‌ای کارا و سودمند خواهد بود. روش این پژوهش توصیفی و تحلیلی بوده و بر اساس آن مطالعه و بررسی شبکه شهری در استان نوپای خراسان شمالی به کمک روش‌ها و مدل‌های سنجش تمرکز (مانند ضریب آنتروپی،‌ شاخص هرفیندال و منحنی لورنتز) و شاخص¬های نخست شهری (مانند قاعده چهار شهر،‌ شاخص مهتا و قانون زیپف) نشان می‌دهد که این استان در آغاز دهه 1390 هنوز به طور نسبی نظام سلسله مراتب شهری مناسب و متعادلی دارد. اما با توجه به تأسیس شهرهای کوچک و کم‌جمعیت (به ویژه با تبدیل روستاهای بزرگ به شهر) و همچنین خدمات و امکانات جدیدی که به استان اختصاص می‌یابد ممکن است در آینده نزديك دچار عدم تعادل در نظام شهری خود گردد. به همین سبب ضروری است با دقت در نحوه توزیع خدمات و در پیش گرفتن راهکارهایی در برنامه‌ریزی‌های فضایی و منطقه‌ای برای استان، تقویت شهرهای رتبه دوم و سوم و حمایت از شهرهای کوچک نظام شهری،‌ از تبدیل شهر بجنورد (مرکز استان خراسان شمالی) به شهر مسلط منطقه و شکل‌گیری نابرابری‌های احتمالی در فضای استان پیشگیری شود.

کلمات کلیدی : "سلسله مراتب شهري" نخست شهري" قانون رتبه اندازه" خراسان شمالي"