جایگاه قهوه خانه در خانه های بومی شهر بروجرد

جایگاه قهوه خانه در خانه های بومی شهر بروجرد

مژگان خاکپور1 مریم پوراسمعیل2

1) دانشیار و عضو هیئت علمی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه گیلان، رشت،
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت،

کد IOI مقاله : XYCE-ADABD
محل انتشار : کنفرانس بین المللی عمران ، معماری و زیرساخت های شهری(icica.ir)
چکیده :
    در بررسی کالبدهای معماری، گاه فضاهایی یافت می‌شوند که نام و کیفیتی متفاوت دارند و بیانگر نیازهای زیستی متفاوتی هستند. تحقیق در دلایل وجودی این فضاها که در زمره‏ی مطالعات فرهنگی، با لحاظ ویژگی‏های محیطی است، از مهم‏ترین راهکارهای تبیین خصایص، الزامات و نیازهای مسکن بومی در زمان معاصر می‏باشد. فضای قهوه‏خانه در خانه‏های سنتی شهر بروجرد که به‌طور عمده از دوره‏ی قاجار به یادگار مانده‏اند از جمله این فضاها است. علت وجود این فضا در خانه‏های سنتی این شهر، با توجه به ویژگی‏های فرهنگی، اجتماعی و اقلیمی این منطقه، محور اصلی این نوشتار است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مطالعات تاریخی و روش جمع‏آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‏ای و میدانی، سبب وجود فضای قهوه‏خانه در خانه‏های شهر بروجرد را مورد تحلیل و بررسی قرار داده ‏است. نتایج این تحقیق نشان می‏دهد که وجود این فضا بر پایه نیاز فرهنگی تکریم مهمان و کنش‏های پذیرایی از وی شکل گرفته که با نوشیدنی‏هایی چون قهوه و چای همراه بوده است. بررسی تداوم استفاده از فضای قهوه‏خانه در دوره‏های بعد نشان می‏دهد که می‏توان با در نظر گرفتن شیوه‏ی زندگی و نیازهای زندگی امروز، از این فضا و فضاهایی از این درست در طراحی خانه‏های امروزی استفاده کرد. به‏رغم آنکه پاسخ فضایی به این کنش در دیگر عناصر خانه ممکن است، اما جایگاه فرهنگی قهوه‏خانه در مسکن امروز بروجرد مانع از حذف این عنصر بوده است؛ چنانکه با حذف این‌گونه عناصر معماری در الگوی مسکن و عدم پاسخگویی به چنین نیازهای فرهنگی، نقصانی در معماری منطقه پدید می‏آید. واژگان کلیدی: قهوه‏خانه، خصوصیات اجتماعی-فرهنگی، شرایط اقلیمی، معماری سنتی، بروجرد

کلمات کلیدی : قهوه‏خانه خصوصیات اجتماعی فرهنگی شرایط اقلیمی معماری سنتی بروجرد