اهمیت آینه کاری در دوره‌های صفویه و قاجار

اهمیت آینه کاری در دوره‌های صفویه و قاجار

روح اله عزیزنژاد1 قاسم غلامرضانیا فلاح2 علی وعظی3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد - دانشگاه آزاد واحد بابل. ایران-
2) دانشجوی کارشناسی ارشد - دانشگاه آزاد واحد بابل. ایران-
3) دانشجوی کارشناسی ارشد - دانشگاه آزاد واحد بابل. ایران-

کد IOI مقاله : XYCE-ADBFF
محل انتشار : کنفرانس بین المللی عمران ، معماری و زیرساخت های شهری(icica.ir)
چکیده :
    در دوران صفویه سطوح آینه کاری زمینه کار دارای نقوش یا خطوط برجسته یا فرورفته‌است زمینه کار توسط یک فرد گچ‌بر مشابه طرح آینه کاری آماده شده، سپس قطعات آینه به وسیله آینه بر یا آینه کار در اندازه و اشکال مورد نظر با الگویی مقوایی برش داده شده است. تزیین بنا با آینه برای نخستین بار(در ایران)در شـهر قـزوین، پایتخت‌ شـاه‌ طهماسب‌ اول و در دیوان خانه‌ای که او در سال 951 ه ق آغاز و در‌ سال 965 ه ق به پایان رساند، آغاز شده است. پس از انتقال پایـتخت بـه‌ اصفهان به سال 1007‌ ه ق آینه‌کاری در کاخ‌های تازه‌ساز این شهر و کاخ اشرف(بهشهر)گسترش یافت . در کاخ چـهلستون نـیز کـه بین سال‌های 1052 هـ. ق تا 1078 هـ. ق در دوره شاه عباس دوم بنا شد، از آینه به‌ طور گسترده استفاده کـرده‌اند"گویا در کـاخ چهلستون افزون بر آینه‌های قدی یا بدن‌نما، شیشه‌های لوزی‌شکل رنگارنگ و قطعه‌های کوچک آیـنه بـرای آراسـتن سقف و بدنه‌ی ایوان و تالار به کاررفته و حتی‌ ستونهای‌ 18 گانه‌ی ایوان نیز از آینه و شیشه‌های رنگی پوشـیده بـوده است این هنر در امتداد خود به دوره قاجاریه منتقل گردیده و مـدارک ‌‌تاریخی‌ نشان می‌دهند گونه‌های متفاوت این هنر در سه دسته از بناهای قاجاری شامل خانه‌های مسکونی، مکان‌های زیارتی و باغ‌ها موجود می‌باشد. بررسی‌ها نشان‌ می‌دهند که گونه‌های هنر آینه‌کاری در این سه کاربری متفاوت است. در خانه‌های مسکونی این هنر به‌صورت آینه‌کاری روی گچ بر دیوار است و در طرح‌های گل و گلدان در مکان‌های زیارتی آینه‌کاری به‌صورت پوشانندۀ کل سطح روی دیوار و سقف و حاشیۀ قرنیز با طرح‌های گره و اسلیمی. در باغ‌ها نیز آینه‌کاری به‌صورت پوشانندۀ کل سطح و دیوار و قسمتی از سقف و همچنین آینه‌کاری روی گچ کار شده است. این پژوهش ضمن بررسی هنر آینه کاری در دو دوره صفویه و قاجاری تبلور این هنر نفیس را در ساختار بناهای بجا ماند بویژه مساجد و اماکن مقدس را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

کلمات کلیدی : آینه‌کاری معماری ایرانی دوره قاجار دوره صفویه