سنجش فرم کالبدی شهر زاهدان با تاکید بر مدلهای کمی

سنجش فرم کالبدی شهر زاهدان با تاکید بر مدلهای کمی

عبدالعلی پورکیخایی1 دکتر محمودرضا انوری2 دکتر مریم کریمیان بستانی3

1) کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان ایران
2) استادیار دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان ایران
3) استادیار دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان ایران

کد IOI مقاله : XYCE-ADBZA
محل انتشار : کنفرانس بین المللی عمران ، معماری و زیرساخت های شهری(icica.ir)
چکیده :
    بیشتر شهرهای ایران تا چند دهه ی قبل از رشد متوازنی برخوردار بوده اند؛ اما در دهه های اخیر با توجه به وجود عوامل جاذب در شهر و عوامل دافعه در روستا، شهرنشینی مقدم بر شهرسازی گردیده و رشد شهری را دوچار چالشهای جدی نموده است. شهر زاهدان در طول دوران حیات بیش از 90 ساله ی خود از روند و الگوهای متفاوت گسترش فیزیکی تبعیت نموده و به طور نامتوازنی رشد کرده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی – کتابخانه ای و با بهره گیری از مدل های موران، هلدرن و استخراج لایه های GIS به ارزیابی سنجش فرم کالبدی شهر پرداخته شده است. نتایج حاصله نشان می دهد شهر زاهدان به صورت فشرده رشد ننموده؛ بر اساس نتایج تحلیل حاصل از مدل هلدرن 78% از رشدفیزیکی شهرکه درفاصله سالهای1365تا1390اتفاق افتاده مربوط به رشد جمعیت بوده و22% باقی مانده متعلق به رشدافقی و اسپرال می باشد همچنین گرایش ضریب موران به سمت علامت منفی نشان از رشد پراکنده ی شهر دارد. در عین حال با توجه به الگوی رشد فعلی شهر که بیشتر به صورت پراکنده می باشد، به منظور جلوگیری و کاستن از مسایل و مشکلات مبتلا به اینگونه گسترش شهری که خود متأثر از الگوی رشد پراکنده آن می باشد، اینک الگوی قطاعی – متمرکز به عنوان الگوی مطلوب گسترش آتی آن تشخیص داده شد. جهت تحقق این مهم بایستی با تقدم زمانی و مکانی از الگوی گسترش تمرکز درون بافتی به همراه کاربری ترکیبی و الگوی شهر فشرده (هوشمند) و توسعه ی سیستم شبکه ی ارتباطی متقاطع و مورب، بهره گرفت. در این صورت شاهد معکوس شدن روند فعلی گسترش شهرنشینی مقدم بر شهرسازی خواهیم بود.

کلمات کلیدی : فرم کالبدی شهر زاهدان مدل هلدرن ضریب موران