بررسی حقوق مالی زوجه در نظام حقوقی ایران و افغانستان

سونیاعلیزاده سامع¹ فاضل عباسفام²

1) دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق گرایش خانواده دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر ایران

کد IOI مقاله : XYCF-HGBEE
محل انتشار : دومین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار(icmba.ir)
چکیده :
    نظام حقوقی افغانستان به جهت مشکلات اجتماعی و کشمکش‌های سیاسی، دوران پرفراز و نشیبی را طی نموده است و مقنن افغانی نیز با تأسی از فقه حنفی، قواعدی را بر حقوق مالی زوجین مترتب نموده است، با اینکه در قانون مدنی این کشور قانون‌گذار در مرحله اول، متون قانون را به‌عنوان مرجع رسیدگی محسوب نموده و در صورت عدم نبود قوانین لازم، رجوع به قواعد فقهی مذهب حنفی را جایز دانسته است. در نظام حقوق مالی، اسلام به دلیل اهمیت نقش خانواده در تحقق اهداف، مصالح فردی، اجتماعی و جایگاه محوری زن در آن، حمایت از حقوق زنان به شکلی است که تمام ابعاد زندگی ایشان را در بعد طبیعی، انسانی و معنوی شامل می‌شود. بدین منظور حقوق مالی زوجه در زمان برقراری علقه زوجیت و حتی پس از انحلال نکاح گستره وسیعی از آیات و روایات را به خود اختصاص می‌دهد و نوعی مصونیت قانونی زنان را در مسائل مالی و اقتصادی به ارمغان می‌آورد تا ایشان در سایه برخورداری از کرامتی خاص در خانواده و جامعه، بتوانند در مسیر تأمین اهداف اساسی و کلان شریعت یعنی عبودیت، حفظ دین، حفظ نفس و حفظ نسل حرکت کنند. به این نتیجه می‌رسد که باتوجه‌به قوانین موجود و تغییرات و تحولاتی که رخ‌داده و تنوع سبک زندگی، حقوق مالی زوجه در خانواده مانند اجرت‌المثل و نفقه و همچنین مهریه امروزه موجب ایجاد روابط عادلانه اقتصادی میان زوجین نمی‌شود؛ لذا هرچند وضع چنین قوانینی در چهارده قرن پیش‌گامی مؤثر و بزرگ برای احقاق حقوق مالی زوجه بوده؛ ولی در اوضاع‌واحوال عرفی و فرهنگی جامعه کنونی نحوه اجرای این قوانین به‌گونه‌ای است که نمی‌تواند مشکلات مالی زوجه را حل کند و در عالم واقعی ضمانت اجرای آن را انصاف و عدالت زوج تعیین کند. در این پژوهش به بررسی تطبیقی نظام‌های مالی خانواده در حقوق ایران و افغانستان اشاره می‌کند که در چرایی این سؤال که زن در دو نظام حقوقی کشورهای ایران و افغانستان دارای چه حقوق مالی و برای مستحق شدن آن چه عناوینی و در چه قالبی نیاز است و قواعدی خاص را که طلبیده و با بررسی آنها بتواند برخی خلأها در تحقیقات گذشته را تکمیل نماید.

کلمات کلیدی : زن خانواده حقوق زوجه حقوق مالی