بررسی کهن ‎الگوی داستان زال و رودابه در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی

بررسی کهن ‎الگوی داستان زال و رودابه در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی

سمیرا ربیع زاده هفشجانی1

1) کارشناس ارشد، پژوهش هنر، دانشکده پژوهش های عالی هنر و کار آفرینی، دانشگاه هنر اصفهان

کد IOI مقاله : XYCF-HGBFA
محل انتشار : دومین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار(icmba.ir)
چکیده :
    کهن‎الگوها به صورت مضامین و تعابیری جهان شمول در ذهن و ضمیر ناخودآگاه جمعی افراد بازتاب یافته‌اند. وجود مفاهیم متنوعی از معنا و فرم در داستان‌های کهن موجب شده تا کهن‎الگوها در هر زمان و مکانی حضوری گسترده داشته‌باشند. در این پژوهش، بر اساس نظریات کارل گوستاو یونگ، به بررسی نگاره‌هایی از داستان زال و رودابه در شاهنامه طهماسبی پرداخته می‌شود. داستانی که‌ حکیم طوس آن‌ را به‌ صلابت خاصی در قالب حماسی و عاشقانه درهم آمیخته است. وجود نمودهای تصویری همراه با ویژگی‌های روانکاوی در این داستان، باعث گردیده تا هنرمندان جنبه‌های مختلف از کهن‎الگوها را با مبانی تجسمی و تصویری هویدا سازند. سوال اصلی پژوهش این است که چگونه نگارگران در اثر سترگ شاهنامه طهماسبی، مولفه‌های کهن‎الگو را در نگاره‌هایی از داستان زال و رودابه بروز داده‌اند؟ برای این منظور، با مطالعات اسنادی و بهره‎گیری از روش توصیفی- تحلیلی بازتاب كهن‎الگوها را در 7 نگاره انتخابي از اين شاهنامه بررسي مي‌شوند. در اين پژوهش نگارندگان تلاش دارند معنای کهن‎الگوهای مندرج در داستان را بر اساس ارزش‌های بصری و تصویری به مخاطب انتقال دهند. نتایج تحقیق چنین می‌نماید که انگیزه هنرمندان در نمایش کهن‎الگوی پیر دانا و مادر در میان اسطوره‌های داستانی این متن تصویری برجسته‌تر بودند و نیز در بسیاری از معضلات فروبسته نقش اصلی در گره‌گشای متن داستان داشته‌اند.

کلمات کلیدی : یونگ شاهنامه فردوسی کهن‎الگو زال و رودابه نگاره های شاهنامه طهماسبی