بررسي تحليلي قراردادهاي آتي در بورس اوراق بهادار

محسن صابری نسب¹

1) دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک، ایران.

کد IOI مقاله : XYCH-AEDBK
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی مدیریت ، اقتصاد و علوم انسانی(icmeh.org)
چکیده :
    قرارداد آتی یا فیوچر قراردادي است که در آن خریدار و فروشنده توافق می کنند ، مقدار معینی از کالاي مشـخص را بـا کیفیـت مشخص ، قیمت معلوم ، در زمان و مکان مشخص معامله کنند. یک قرارداد آتی براي یک درجه ، مقدار ، ماه تحویل و قیمت معین منعقد می گردد. مفهوم وجه تضمین قرارداد آتی نیز این است که برای جلوگیری از امتناع طرفین از اجرای قرارداد ، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد می شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند و متعهد می‌شوند متناسب با تغییرات قیمتی آتی ، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات ، بخشی از وجه تضمین هر یک از طرفین را به عنوان اباحه تصرف در اختیار دیگری قرار دهد. تثبیت قیمت فروش مورد نظر خود را براي زمان آینده برای فروشنده ، دریافت میزان کالاي مورد نظر خود در ماه مورد نظر با قیمت تثبیت شده برای مصرف کننده و کسب سـود از نوسانات قیمت قرارداد آتی یا خرید و فروش قرارداد آتی برای دلالان از مهم ترین فواید قراردادهای آتی است. سود یا زیان در قرارداد آتی در هر روز بر اساس نرخ مبادله کالا در تالار بورس محاسبه و به حساب هر فرد تعلق می گیـرد در مورد تفاوت پيمان آتى و قرارداد آتـى باید بگوییم اگرچه از لحـاظ مـحتواى كلى شـبيه بـه هـم هستند ولی اگر ما قرارداد آتى را‌ استاندارد‌ كنيم‌ نوع ديگرى از ابزار مشتقه را خواهيم داشت كه پيمان‌ آتى مى‌نامند. در قرارداد آتى ، ثمن و مبيع ، هر دو ، مؤجل مـى‌باشند كه در فـقه عامه به آن «بيع كالى به كالى» و در فقه اماميه «بيع دين به دين»گفته مى‌شود. اما با تفاسیر آورده شده به این منظور دست می یابیم که صدق عـنوان «بـيع كالى به كالى» بر معاملات آتى‌ بعيد به نظر مى‌رسد زيرا ، در اين معاملات نه ثمن و نه مبيع در زمان انجام مـعامله دين نـبوده‌ بلكه‌ با‌ انعقاد قرارداد آتى دين به وجود مى‌آيد. برخى نيز غررى‌ بودن‌ اين معاملات‌ را‌ به‌ عنوان يكى از دلايل بطلان اين‌ معاملات‌ مطرح نموه‌اند ، اين در حـالى اسـت كه در قـراردادهاى آتى خصوصيات كالا‌ (مبيع‌) تماماً در قرارداد ثبت شـده و قـيمت‌ نـيز بـا تـوافق طـرفين‌ تعيين‌ مى‌شود ، بنابراين هيچ‌گونه غررى وجود‌ ندارد‌. بنابراين با توجه با توجه به «احل اللّه البيع» و «أوفو بالعقود‌« و «ماده10 قانون مدنی» می توانیم بر صحت معاملات آتی حكم مى‌نماييم.

کلمات کلیدی : قرارداد آتی پیمان آتی بورس اوراق بهادار بیع کالی به کالی بیع سلف یا سلم