مطالعه نقوش گروه شکار در فرش صفوی با تأکید بر نظام های ارزشی (مطالعه موردی - قالی شکارگاه موزه هنرهای زیبا بوستون)

مطالعه نقوش گروه شکار در فرش صفوی با تأکید بر نظام های ارزشی (مطالعه موردی - قالی شکارگاه موزه هنرهای زیبا بوستون)

عاطفه دینلی1 عاطفه دینلی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی، دانشگاه هنر اصفهان
2) دانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی، دانشگاه هنر اصفهان

کد IOI مقاله : XYDC-AFGGG
محل انتشار : کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی(icrsie.com)
چکیده :
    با قدرت گیری صفویان، هنر فرشبافی به رونقی بی نظیر رسید. نقوش این فرش ها که از طیف وسیع نگاره ها بهره مند بودند، نمایانگر تحولات اعتقادی، مذهبی، اجتماعی و اندیشه ای خالقان آن بود. یکی از نقوش مهم فرش ایرانی، نقوش گروه شکار شامل نقش شکار، شکارگاه و گرفت و گیر است که در عهد صفوی به شکوه کم نظیری دست یافت. مضامین اجتماعی، مذهبی در چارچوب نظام های ارزشی، در گفتمان تصویری دست بافت های شکارگاهی صفوی، یکی از مهمترین بنیان های شکل گیری این نقوش است. در این پژوهش کوشش شد تا به پاسخ این پرسش ها پرداخته شود که، ارتباط میان نقوش گروه شکار و نظام‌های ارزشی حاکم بر جامعه صفوی چیست؟ این نظام‌های ارزشی مرتبط در چه طیف ‌هایی قرار گرفته و در تحول معنایی نقوش شکارگاه تا چه اندازه دخیل خواهند بود؟ از این روی در چارچوب اهداف این پژوهش ابتدا به بررسی نظام های ارزشی نقوش شکارگاهی در بافته های صفوی، با اتکاء به اسناد و متون آن دوران پرداخته و سپس، طبقه بندی نقوش شکار، بر اساس نظام های ارزشی در بوته آزمون قرار گرفته است. پژوهش پیش رو تلاش نمود تا به تحلیل نقش شکار با رویکرد نشانه- معناشناسی در یکی از صحنه های مرتبط در هنر صفویه بپردازد. از جمله یافته‌های این پژوهش می‌توان به این نکته اشاره نمود که در شکل‌گیری گفتمان‌های هنری، حضور اندیشه و بسترهای اجتماعی امری انکارناپذیر است. پس می‌توان نظام‌های نشانه‌ای را در یک جریان گفتمانی خوانش نمود تا وجه معنایی نقوش گسترده‌تر و سیال‌ترگردد. نظام های ارزشی حاکم بر جامعه در زمان شکل گیری، بر گفتمان هنری فرش با نقش شکار، تأثیر بسزایی دارد و در نتیجه در معنا شناسی این نقوش دیگر تنها تقابل های دوگانه خیر و شر، یگانه نظام ارزشی حاکم نخواهد بود و طیف های ارزشی دیگری چون مذهب، ارزشهای اخلاقی- مرامی و ارزش های آئینی نیز در به ثمر رسیدن نقوش شکارگاهی تاثیر گزارند.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی نشانه معنا شناسی گفتمان نظام های ارزشی فرش صفوی نقش شکار گاه و گرفت و گیر