جامعه در شعر و اندیشۀ پروین اعتصامی

مریم السادات رنجبر¹

1) مریم السادات رنجبر

کد IOI مقاله : XYDF-AGDHD
محل انتشار : کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم انسانی(mahconf.com)
چکیده :
    آثار ادبی ، برقرار¬کنندۀ رابطه¬ای تجربه ¬مند بین صاحب اثر و خواننده است بدین صورت که شاعر یا نویسنده ، با گشودن دریچۀ ذهن خود به سوی خواننده ، او را به حریم اندیشه های خود نزدیک می کند تا ادراک و دریافتهای خود را از زندگی و عالم هستی ، مستقیم و غیرمستقیم ، به او منتقل سازد . مسلماً افکار همه کس ، خصوصاً اهل ادب ، تحت تأثیر عوامل اجتـــماعی و محیطی و پدیده ها و موقعیتهای مختلف است که در نتیجۀ این امر اندیشـــۀ افراد ، شکل تازه ای به خود می گیرد و به کمال می رسد . از جمله بزرگانی که به خوبی اجتماع و محیط خود را درک کرده و در اثر تعالیـــم اخلاقی و تربیتی خــانواده و نیز الهام از عرفان اسلامی ، توانسته ارزشهای معنوی و اخلاقی و هنری اش را به جامعه منتقل¬کند ، پروین است . او باخلاقیت و بهره گیری از زبان خاص ، اندیشه های اصلاح گرانه و سازنده ای را در اشعارش پدیدار کرده که نیاز به بررسی عمیقی دارد . او با تکیه بر میراث ادبی گذشته ، اشعار‌ی با مضــــامین اخلاقی و درون‌مایه‌های سیاسی و اجتـماعی در حوزة ادبیّات پدید آورده ، زیرا در پی تغییر و تحوّلات سیاسی- اجتماعی ایران، ادبیّات نیز تغیــیراتی یافته و در آثار ادیبان مؤثر واقع شده است . این اثرگذاری در شعر پروین، بیشتر به صورت انتقاد از مسائل اجتماعی و مردمی ؛ مانند بی‌عدالتیهای موجود، احیای حقوق مظلومان و تهی‌دستان،مساوات‌طلبی، توجّه به وضع زنان، نقد سیاسی و ... ، با زبانی لطیف و در عین حال کنایی و تعلیمی دیده می‌شود. نگارنده در این مقاله ضمن توجه به مسائل فوق به جستجو در اشعار پروین پرداخته تا بازتاب اندیشه های ژرف او را باز یابد و هنر ارزندۀ او را در آفریدن معانی بلند اخلاقی و انسانی و اجتماعی و انتقال آنها به جامعه ، بیشتر بنمایاند .

کلمات کلیدی : پروین اعتصامی دیوان اشعار تعلیم و تربیت اخلاق مسائل اجتماعی