شبيه‎سازي هيدروليكي رودخانه با استفاده از مدل رياضي HECRAS (مطالعه موردی: رودخانه شلمانرود)

شبيه‎سازي هيدروليكي رودخانه با استفاده از مدل رياضي HECRAS (مطالعه موردی: رودخانه شلمانرود)

آرین رجبی چالکیاسری1 ناصر سلمان بیگی2 ریحانه نوروز3

1) کارشناس ارشد عمران-سازه های هیدرولیکی
2) عضوی هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی
3) دانشجوی دکتری عمران-سازه های هیدرولیکی دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : XYEA-AKBKH
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    سیل یک پدیده طبیعی است که در هنگام بروز مانند هر بلای طبیعی دیگری دارای آثار تخریبی غیرقابل اجتناب است. در سال‏های گذشته حدود 70% اعتبارات سالانه طرح کاهش اثرات بلایای طبیعی و ستاد حوادث غیرمترقبه صرف جبران خسارات ناشی از سیل شده است. پدیده سیل علیرغم همه پیچیدگی‌هایش قابل بررسی بوده و می‌توان در جهت مهار و کاهش خسارات آن و حتی بهره‌برداری اقتصادی از سیل راه‌حل‌های مناسبی جستجو کرد. گستره سیل حاصل از دبی مورد نظر معمولاً با انجام محاسبات هیدرولیک رودخانه و از طریق مدل‏های ریاضی انجام می‏گیرد. دشت‏های سیلابی به دلیل وجود منابع مختلف از اهمیت زیادی برخوردارند و همواره مورد توجه جوامع بشری قرار گرفته‏اند. در سال‏های اخیر رشد شهرهایی که در حاشیه رودخانه قرار دارد رو به فزونی گذاشته است. رشد روزافزون جمعیت و عدم توجه به ظرفیت‏های محیط و استفاده نامناسب از منابع، باعث گسترش خسارات به جوامع مذکور شده و همین مسئله لزوم اعمال مدیریت در سیلاب‏دشت‏ها را آشکار می‏سازد. اولین گام در طرح‏های مدیریتی سیلاب و دشت‏های سیلابی تهیه نقشه پهنه‏بندی سیل است. در مطالعه حاضر به منظور بررسي رفتار سيلاب و نحوه گسترش آن در بازه¬اي از رودخانه شلمان‏رود در استان گیلان از مدل هيدروليکي HEC-RAS استفاده گرديد. بدين منظور با برداشت مقاطع عرضي رودخانه پهنه¬هاي سيلابي مربوط به سیلاب‏هایی با دوره¬ بازگشت¬هاي 25، 50 و 100 سال با استفاده از HEC-RAS نمايش داده شده است. نتايج مطالعه حاضر نحوه گسترش پهنه¬هاي سيلابي در بازه مورد مطالعه را به خوبي نشان مي¬دهد. در انتها روش‏هایی برای ساماندهی رودخانه شلمان‏رود ارائه شده است.

کلمات کلیدی : شبیه‌سازی سيلاب hec ras پهنه‏بندی سیل مدل عددی خسارات سیل ساماندهی رودخانه اقدامات سازه‏ای اقدامات غیرسازه‏ای