بررسی مفهوم زمان در شهر ایرانی ـ اسلامی معاصر
بررسی مفهوم زمان در شهر ایرانی ـ اسلامی معاصر
علی اصغر پیله ور1 حمید اتقایی2
1) استادیار مهندسی شهرسازی دانشگاه بجنورد
2) کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری
کد IOI مقاله
:
XYEA-AKCGG
محل انتشار :
چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
برنامه ریزی شهری در سرزمین های اسلامی تفاوت ماهوی با عمل کلان سنت های دیگر جهان دارد. بسیاری از احکام و عبادات مسلمانان در شهر اسلامی با مقوله ی زمان عجین شده است به نحوی که سلسله مراتب زمانی نیز مانند سلسله مراتب مکانی، جزو خصوصیات با اهمیت آرمانشهر اسلامی محسوب می شود. در طرف دیگر، در کنار سلسله مراتب زمانی و ارزش معنوی ویژه برخی اوقات، مقوله مدیریت زمان و تلاش برای تحقق آن در آیات قرآن کریم و روایات معصومین سفارش شده است که در این زمینه لغاتی مانند «لغو» و «باطل» در قرآن کریم اشاره بر این مفهوم دارند. مقاله حاضر با تمرکز بر مفهوم زمان در شهرسازی ایرانی ـ اسلامی، پس از بررسی تعاریف شهر اسلامی و دسته بندی نگرش های صاحبنظران اسلامی به آن، به دنبال بازتاب نگرش ویژه ی اسلام به زمان در فضاهای شهری و جانمایی جایگاه آن است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و داده ها از طریق مطالعات اسنادی و مشاهدات عناصر وفضاهای شهر ایرانی ـ اسلامی جمع آوری و در ابعاد مختلف شامل اثبات اهمیت ویژه ی زمان در جهان بینی اسلامی و واکاوی نقش برنامه ریزی شهری در بسترسازی حیاه طیبه با تاکید بر نقش زمان مورد توجه قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد نقش زمان در شهر ایرانی ـ اسلامی می باید در هماهنگی با فضا تعریف شود به گونه ای که این دو مکمل نقش یکدیگر در سعادت مردم باشند. بازتاب این هماهنگی در شهر می تواند در مورفولوژی شهرهای اسلامی در صدر اسلام یافت شود که با تغییراتی اندک، در شهر ایرانی ـ اسلامی قابل کاربرد می باشد. به این منظور، درپایان مقاله پیشنهاداتی در جهت تحقق شهر ایرانی ـ اسلامی با محویت هماهنگی فضا ـ زمان ارائه شده است.
کلمات کلیدی : شهر ایرانی ـ اسلامی شهرسازی فضا زمان قرآن کریم