بازخوانی شاخص‌های پایداری در آب‌انبارهای شهری، نمونه‌های موری: آب‌انبارهای عمومی شهر قزوین

بازخوانی شاخص‌های پایداری در آب‌انبارهای شهری، نمونه‌های موری: آب‌انبارهای عمومی شهر قزوین

یوسف گرجی‌مهلبانی1 علی اصغر مفرد بوشهری2 یوسف شریفی3

1) دانشیار گروه معماری، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین
3) کارشناسی معماری، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین

کد IOI مقاله : XYEA-AKFEK
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    در عصر حاضر، به‌دلیل استفاده‌ی بی‌رویه‌ از منابع تجدیدناپذیر و کاهش شدید این منابع و همچنین برهم‌خوردن تعادل محیط زیست، مسئله‌ی توسعه‌ی پایدار به یک ضرورت تبدیل شده است. ابعاد توسعه‌ی پایدار شامل پایداری اجتماعی، پایداری اقتصادی و پایداری زیست‌محیطی می‌باشد. بوم‌شناسی یکی از ارکان اساسی توسعه‌ی پایدار به‌شمار می‌آید. پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد که در معماری بومی ایران، بناها به‌گونه‌ای طراحی می‌شده‌اند که با شاخص‌های پایداری انطباق داشته باشند. یکی از این نوع بناها، آب‌انبارهایی بوده‌اند که در نقاط مختلف ایران ساخته می‌شده‌اند. در این پژوهش، 8نمونه از آب‌انبارهای عمومی شهر قزوین به‌عنوان نمونه‌های موردی، درنظر گرفته شده‌اند و مصادیق پایداری در آن‌ها باتوجه به ابعاد پایداری و شاخص‌های دربرگیرنده‌ی آن، مورد بررسی قرار گرفته است. پس از تحلیل‌های صورت‌گرفته بر روی این آب‌انبارها مشخص شد که ویژگی‌هایی مانند پوشش گنبدی‌شکل مخازن، استفاده از بادگیر و خیشخان و تصفیه‌ی آب از مصادیق پایداری زیست‌محیطی محسوب می‌شوند. همچنین شکل‌گیری تعاملات اجتماعی به‌دلیل قرارگیری آب‌انبارها در مراکز محله‌ها و ایجاد فضاهای استراحت و گفتگو در سردر، راچینه و پاشیر در بعد اجتماعی و بهره‌گیری از مصالح بوم‌آورد در ساخت و به‌کارگیری راه‌کارهای غیرفعال در خنک نگه‌داشتن آب در بعد اقتصادی پایداری گنجانده می‌شوند. روش تحقیق در این مقاله به شیوه‌ی توصیفی و تحلیلی می‌باشد. همچنین اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه‌ی منابع کتابخانه‌ای و بازدید‌های میدانی جمع‌آوری شده است.

کلمات کلیدی : پایداری آب‌انبار معماری بومی قزوین