کندوکاوی بر اصل سلسله مراتب در معماری اسلامی و فولدینگ

کندوکاوی بر اصل سلسله مراتب در معماری اسلامی و فولدینگ

حسن ذوالفقارزاده1 ندازرکش2

1) استادیار دانشگاه بین‏ المللی امام خمینی
2) دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه بین المللی امام خمینی

کد IOI مقاله : XYEA-AKHFK
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    یکی از آشکارترین اصول معماری اسلامی تجلی مفهوم « سلسله مراتب» در معنا و کالبد است. این مولفه در زمینه هنرهای اسلامی بسیار حائز اهمیت بوده و نشان از جایگاه آن در شکل گیری تفکر اسلامی دارد. سلسله مراتب در لغت که به معنای پیاپی و پشت سرهم می باشد، یکی از اصول حاکم بر جهان هستی است و در ساخت تمام بناها و باغها و حتی شهر های اسلامی – ایرانی به عنوان یک اصل بنیادین رعایت شده است. این نوشتار تحقیقی در راستای تبیین جایگاه اصل سلسله مراتب در معارف اسلامی- ایرانی و همچنین اهمیت و مصادیق آن در خلقت جهان هستی می باشد. در این راستا به بررسی این اصل در معماری فولدینگ می پردازیم که یکی از ویژگی های آن نفی سلسله مراتب می باشد. در واقع معماری فولدینگ نبود سلسله مراتب در جهان و همچنین اندیشه افق گرایی (رشدگیاهی به نام ریزوم) را مطرح می کند. نقد و بررسی سلسله مراتب در این تفکر علاوه بر داشتن مغایرت با اندیشه های معماری اسلامی، خط منقسم عمودی هستی شناسی و شناخت شناسی افلاطون را نیز از بین می برد. با بررسی زمینه های فکری اصل سلسله مراتب در ساماندهی فضاهای معماری به مقایسه آن با معماری فولدینگ و اندیشه معماران آن از این منظر (سلسله مراتب) پرداخته می شود و مهم ترین سوالی که در این تحقیق مطرح می شود این است که آیا این اصل، اصلی فراگیر و شامل همه مکاتب معماری است یا اختصاص به معماری خاصی دارد.

کلمات کلیدی : سلسله مراتب معماری فولدینگ ریزوم