طراحی بهینه شکل سد بتنی قوسی تحت شرایط لرزه¬ای بر اساس اصول مکانیک شکست

طراحی بهینه شکل سد بتنی قوسی تحت شرایط لرزه¬ای بر اساس اصول مکانیک شکست

شیرین جعفری1 محمد تقی احمدی2

1) کارشناس ارشد عمران گرایش سازه های هیدرولیکی، دانشگاه تربیت مدرس،
2) استاد مهندسی عمران سازه های هیدرولیکی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران-

کد IOI مقاله : XYEA-BZEGF
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    هر یکی از پارامترهای مهم در طراحی سدهای بتنی، مقاومت کششی بتن حجیم غیر مسلح است. علاوه بر خواص مصالح و ترکیب بتن، مقاومت بتن متاثر از عوامل مختلفی از جمله اندازه مقطع، نوع بارگذاری و سرعت بارگذاری است. معمولا با افزایش اندازه نمونه، مقاومت آن کاهش می¬یابد و این موضوع در مقاطع بسیار بزرگ سدهای بتنی نسبت به مقادیر آزمایشگاهی، نمود بیشتری پیدا می¬کند. در این پژوهش با درنظر گرفتن اثر این عوامل در مقاومت بتن بویژه اثر اندازه مقطع در طراحی سدهای بتنی، تغییرات عمده¬ای که در هندسه و شکل و حجم سد¬های قوسی بهینه طراحی شده صورت می¬گیرد، بررسی شده است. بدین منظور از فرمول مقاومتی پیشنهادی دانگار (بر اساس رابطه اثر اندازه بازانت) استفاده شد. نتایج حاصل باطراحی¬های مبتنی بر مقاومت کلاسیک و نیز رابطه مقاومت رافائل مقایسه گردید. جهت طراحی سدها، از برنامه بهینه¬سازی شکل سدهای قوسی CADSO بهمراه ارتقای الگوریتم طراحی آن بمنظور اعمال رابطه مقاومتی مذکور استفاده شد. برنامه جدید قادر است شکل بهینه سد را با ارضای قیود مختلف از جمله قیود تنشی ناشی از شرایط ترکیبی هر سه نوع بارگذاری وزن بدنه و فشار آب و لرزه-ای ضمن درنظر گرفتن اندازه مقطع و نوع و سرعت بارگذاری، معین نماید. نتایج مطالعات بر روی سدهای بزرگ از جمله سد شهید رجائی نشان می¬دهد طراحی بهینه بر اساس اصول مکانیک شکست، موجب افزایش ضخامت مقاطع به¬ویژه در نواحی تمرکز تنش کششی در نزدیکی پی (تا حدود 36درصد) و نیز تغییر الگوی شکل بهینه رویه سد می¬گردد. در نتیجه حجم بدنه در مورد مطالعاتی مذکور در حدود 10 درصد افزایش می¬یابد. بدین ترتیب نیاز به تغییر بینش در طراحی ایمن شکل بدنه سدهای بتنی نسبت به الگوهای رایج احساس می¬شود.

کلمات کلیدی : بهینه سازی شکل سد بتنی اثر اندازه مقطع مقاومت کششی بتن مکانیک شکست