بررسی انواع روش‏های تأمین نور طبیعی در خانه‏ های سنتی شهر یزد (نمونه موردی : ده خانه عصر قاجار)

بررسی انواع روش‏های تأمین نور طبیعی در خانه‏ های سنتی شهر یزد (نمونه موردی : ده خانه عصر قاجار)

ملیحه السادات نورانی1 فاطمه امیربیکی تفتی2

1) کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه
2) کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد،

کد IOI مقاله : XYEA-BZFFF
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    نور طبیعی یکی از تاثیرگذارترین عوامل در ارزش فضایی می باشد که به عنوان غیرمادی‏ترین عنصر محسوس در طبیعت همواره در معماری اسلامی ایران نیز حضور داشته و نشان از عالم قدسی و فضایی معنوی دارد. از این رو هنرمندان ایرانی همواره کوشیده‏اند تا در انچه می‏آفرینند از نور به عنوان نماد و مظهری از وحدت الهی، حداکثر بهره را ببرند. اهمیت بهره‏گیری از آن در معماری مسکونی ایرانی و شکل دهی به فضاهای زیستی از جایگاه ارزشمندی برخوردار است. در این مقاله سعی شده تا ضمن مراجعه به اسناد مکتوب و مطالعه منابع کتابخانه ای، به روش توصیفی – تحلیلی به بررسی و ارزیابی چگونگی نورگیری خانه های سنتی ایران در دوره‏ای خاص ار تاریخ پرداخته شود. بدین منظور 10 نمونه از خانه‏های دوره قاجار در شهر یزد که به دلیل قرارگیری در بافت تاریخی شهر از ارزش معمارانه و شهرت عمومی بین مردم و متخصصان معماری برخوردار بوده است، برگزیده و از منظر نوع عناصر نورگیری و میزان کاربرد هر یک از آنها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل حاکی از آن است که از میان عناصر نورگیری رایج در خانه‏های مسکونی قاجاریه در یزد، در و پنجره مشبک بیشترین کاربرد را داشته است. و پس از آن به ترتیب پنجره زیرزمین، روزن، جامخانه و ارسی حداکثر نور طبیعی را تأمین نموده‏اند. به علاوه آنکه حداکثر تعداد ارسی در جبهه شمال، حداکثر روزن‏ها در جبهه شرق و شمال، بیشترین تعداد در و پنجره مشبک در جبهه غرب بوده و جبهه جنوب و غرب بیشترین تعداد پنجره زیرزمین را به خود اختصاص داده است. نتیجه دیگر آنکه بیشترین نور جنوب، شرق و غرب در خانه ها از طریق در و پنجره مشبک و بیشترین نور شمال توسط در و پنجره مشبک و همچنین پنجره زیرزمین دریافت شده است.

کلمات کلیدی : نور طبیعی عناصر نورگیری خانه‏ های سنتی یزد دوره قاجار