بررسی نقش حوض در خانه های سنتی ایران
بررسی نقش حوض در خانه های سنتی ایران
حسن ثانی1 فرزاد سیفی2 مریم فراهانی3 نازلی اصل گوگانی4 فرهاد علیزاده افشار5
1) کارشناس ارشد عمران، عضو نظام مهندسی استان آذربایجانشرقی ،سرپرست واحد نظارت دفتر فنی دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2) دانشجوی کارشناسی معماری
3) کارشناس معماری،
4) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری
5) کارشناس ارشد مهندسی عمران، خاک و پی
کد IOI مقاله
:
XYEA-BZKKA
محل انتشار :
چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از اﺳﺎﺳﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ، از دﯾﺮوز ﺗﺎ اﻣﺮوز، ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰاﯾﯽ در ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮي اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺷﻬﺮي داﺷﺘﻪ و ﻫﻤﻮاره ﺟﻠﻮه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ آن ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻬﯿﺞ و ﺗﺤﺮﯾﮏ ﮔﺮاﯾﺶ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ زﯾﺒﺎﯾﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻧﻘﺶ آب در ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮي ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ زﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ ﭘﺎﺳﺨﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﯿﺎز زﯾﺴﺘﯽ. اﻣﺎ وﻗﺘﯽ ﻓﺮاﺗﺮ از ﯾﮏ ﻧﯿﺎز، ﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎزي و ﺑﻨﺎي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎي ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ ﺑﺎر ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﻣﻌﻤﺎري ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽ آﯾﺪ و آب در زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن ﺟﺎﯾﮕﺎه ﻫﻨﺮي ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ از ﺧﻼﻗﯿﺖ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪان و ﻣﻌﻤﺎران ﻣﺎﯾﻪ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. درك ﻣﻔﻬﻮم آب در ﻣﻌﻤﺎري ﻫﻤﺎن درك معماری آب اﺳﺖ. درك ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ رﻓﺘﺎر آب، اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﻨﺶ و واﮐﻨﺶ آب مهم ﺗﺮ از ﻫﻤﻪ ﻧﻘﺶ و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن ﻫﺎ اﺳﺖ. آب، ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺧﺎك، آﺗﺶ و ﻫﻮا، ﻋﻨﺎﺻﺮ ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه ﺟﻬﺎن ﻫﺴﺘﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در اﯾﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن، ﻣﻌﻤﺎري بسوی آب ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و درﮐﻨﺎر آن آرام ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. وﻟﯽ در دوره اﺳﻼﻣﯽ آب در ﻣﻌﻤﺎري ﺣﺎﻟﺖ ﮐﺎرﺑﺮدي ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻣﻌﻤﺎران آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﺳﻌﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺗﺴﻠﻂ ﯾﺎﻓﺘﻪ و آن را ﺑﻪ ﻧﻈﻢ ﺑﮑﺸﺎﻧﻨﺪ و ﺑﺎ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و رﻓﺘﺎر آب و درك ﻧﻘﺶ و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ اﻧﺴﺎن آب را ﺑﻪ درون ﻣﻌﻤﺎري ﺑﮑﺸﺎﻧﻨﺪ. اﻣﺮوزه ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮش ﺑﯽ روﯾﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎ و آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎي ﻧﺎﺷﯽ از آن ﺣﻀﻮر و ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﭼﻮن آب در ﻋﺮﺻﻪ ﻓﻀﺎﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري و ﺷﻬﺮي، ﺳﺒﺐ ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﻫﺮﭼ ﺑﯿﺸﺘﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ و ﮐﺎﻫﺶ ﻓﺸﺎرﻫﺎي روﺣﯽ و رواﻧﯽ او ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻣﯽ ﮐﻮﺷﺪ ﺑ ﺷﻨﺎﺧﺖ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎي آب و ﻧﻘﺶ آن در زﻧﺪﮔﯽ اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﺑﺎﺳﺘﺎن، ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﺑﺎ اﺷﺎره ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮد آن در ﻓﻀﺎﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري اﯾﺮاﻧﯽ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز، از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﺧﺼﻪ ﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري ﺷﻬﺮﺳﺎزي اﯾﺮاﻧﯽ- اﺳﻼﻣﯽ ﯾﺎد ﻧﻤﺎﯾﺪ.
کلمات کلیدی : آب حوض حوضخانه معماری سنتی حیاط حیاط مرکزی معماری ایرانی