نقش رهیافت های زیبایی شناختی «شناختی» و «غیرشناختی» در نسبت منظر و پایداری

نقش رهیافت های زیبایی شناختی «شناختی» و «غیرشناختی» در نسبت منظر و پایداری

محمدرضا مثنوی1 سید امیر هاشمی زادگان2

1) دانشیار عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
2) پژوهشگر دکتری معماری منظر دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : XYEA-BZZAH
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    از آن جا که فقدان فهم محیط و تحسین آن توسط انسان می¬تواند به بدرفتاری با محیط ختم شود، «زیبایی¬شناسی محیطی» نقشی کلیدی برای «معماران منظر» و ارتباطی که با «اخلاق» و «پایداری» می¬یابد، دارد. از این رو مشخص کردن موضع و تعریف زیبایی¬شناسی، نقشی تعیین کننده در موفقیت عملی در حیطه حرفه دارد. این موضع‏گیری معمولا به دو بخش تقسیم می‏شود؛ بخشی که «دانش و اطلاعات» را برای تحسین زیباییِ محیط ضروری می¬داند و بخشی که بر انواع ویژگی¬هایِ دیگر نظیر «درگیر¬شدن با پدیده» ¬یا «تصورات» تاکید دارد. این مقاله با مروری کوتاه بر تاریخ زیبایی‏شناسی‏محیطیِ «شناختی» و «غیرشناختی» و ارتباطش با «محیط¬زیست-گرایی» و مهمترین مخالفش (سرمایه‏داری)، به این بحث می¬پردازد که کدام تعریف و رهیافت زیبایی¬شناختی می-تواند به کشف راه¬حل¬های جدیدی برای چالش¬های پیش¬روی «منظر و پایداری» منجر شود. نتایج نشان می¬دهد با توجه به ارتباط «محیط¬زیست¬گرایی» معاصر و ایده¬های «زیبایی¬شناسی ¬محیطی»، معماران منظر می¬توانند از طریق استفاده توام از ایده¬های زیبایی¬شناختی و اجتماعی خود و ادغام با ارزش‏های محیط و طبیعت به صورتی کل¬نگر، ارزش¬های انسانی را به¬واسطه «رهیافت¬های ترکیبی» (شناختی/غیر¬شناختی) پیش برده و ترویج دهند. این رهیافت-های شناختی/غیر¬شناختی تنها بر استدلال¬های منطقی (¬به ذات و مستقل از انسان) اکتفا نکرده بلکه علاوه بر آن به دنبال فهم «دنیای واقعی ناشناخته زندگی مردم» است تا به جای استدلال علمی صرف، «توان توجیهی» نیز داشته باشد. در این رهیافت، استفاده از تجربیات بومی و مردمی و همچنین پذیرش توسط آنان رسمیت بیشتری یافته و بر اجبارِ تبعیت از فکری جهان‏روا ارجحیت دارد.

کلمات کلیدی : منظر و پایداری زیبایی شناسی محیطی شناختی/غیر شناختی نظریه معماری منظر