توکل در عرفان و تصوف

حسین خورشیدی پاجی1 ملک محمد فرخزاد2 سید عدنان اسلامی اردکانی3

1) دانشجوی دکتری ادبیات غنایی، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد ساوه
2) عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد ساوه
3) دانشجوی دکتری ادبیات غنایی، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد ساوه

کد IOI مقاله : XYEE-BAKDD
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی(5ibsconf.com)
چکیده :
    توکل در اصطلاح عرفانی یکی از مقاماتی است که برای طی مراحل عرفات اهمیت زیادی دارد. به همین سبب مقام توکل از نظر برخی مشایخ در برابر عمل و اختیار و کسب قرار می گیرد و این دسته از عرفا، تلاش برای کسب معاش را منافی توکل می شمارند و به خواستن از خدا و سؤال کردن از خلق توصیه می کنند. این پژوهش با هدف تبیین تلقی عرفا از توکل و ارتباط آن با کسب انجام شده و با استناد به کتابهای معروف عرفا و متصوفه اعصار مختلف مشخص می کند که گر چه معدودی از مشایخ به کسب و تلاش هم قائلند، اغلب آنها ترک کسب را اولی دانسته و شرط توکل را در ترک تلاش می دانند به همین سبب با توجه به آیات و احادیثی که درباره توکل آمده، مغایرتی آشکار در دیدگاه و سیره این مشایخ دیده می شود.

کلمات کلیدی : توکل کسب عرفا و متصوفه جبر و اختیار