بررسی ویژگی ها و مطالعه تطبیقی نگاره بردار کردن ضحاک در دوران تیموری و صفوی دو شاهنامه بایسنقری - شاه طهماسبی

بررسی ویژگی ها و مطالعه تطبیقی نگاره بردار کردن ضحاک در دوران تیموری و صفوی دو شاهنامه بایسنقری - شاه طهماسبی

نجمه فلسفی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی گرایش نگارگری

کد IOI مقاله : XYEZ-AHDFA
محل انتشار : کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی(rstconf.com)
چکیده :
    پیشرفت سریع و تحول نوین نگارگری ایران و شکوفایی آن در سده (10-9) هـ - ق به ارمغان آمد. این پیشرفت باعث بوجود آمدن برترین نسخه‌های خطی شعر فاسی در کارگاه‌های سلطنتی مقارن با دوران حکومت تیموریان و سالهای اوج قدرت صفویان در ایران به یاری برجسته‌ترین هنرمندان این عرصه گردید با نفوذ عناصر نقاشی چینی به هنر نگارگری ایران در آغاز این دوره روند پالایش عناصر بیگانه و ظهور مکتب‌هایی اصیل در نگارگری ایران چون مکتب شیراز و هرات در دوره تیموریان و مکتب تبریز در اوایل دوره صفویان مشاهده می‌شود، همچنین سبب گرایش به واقع‌گرایی در میان دوره صفویان مشاهده می‌شود، همچنین سبب گرایش به واقع‌گرایی در میان هنرمندان ایرانی سده (9 هـ-ق) و پس از آن، نظام زیبایی‌شناسی خاص و متکاملی در نگارگری ایران بوجود آمد. این نظام زیبایی شناسی خاص و تکامل یافته در نگاره‌های دو نمونه از برترین نسخ خطی تاریخ نگارگری ایران، یعنی دو شاهنامه بایسنقری و شاه تهماسبی، در زمان تیموریان و صفویان تجلی می‌یابد. نگاره‌های این دو نسخه خطی که همگی داستان‌های حماسی از غرور و افتخار ملی ایرانیان در شاهنامه فردوسی را به تصویر کشیده‌اند. علی‌رغم همه تفاوت‌های موجود از نظر سبک و شیوه و شاید اندازه با یکدیگر هم به لحاظ ارتباط تنگاتنگ با شعر و ادب پارسی، حکمت کهن ایران و عرفان اسلامی و هم به سبب دارا بودن ویژگی‌های زیباشناسی مشترکی چون عدم و رغبت هنرمندان ایرانی به تقلید از طبیعت، تأکید بر مفاهیم ذهنی و نمادین، چکیده نگاری، نقاشمایه‌های تزئینی، تعریف جهان واقعی با نشانه‌های انتزاعی، سنت فضا‌سازی مفهومی، رویکرد واقعگرایانه نگارگرانشان و مشابهت در مضمون و محتوا، ساختار و ترکیب‌بندی از ویژگی‌های تصویری مشابه و همانندی برخوردارند. این مقاله برای مقایسه وجوه افتراق اشتراک عناصر هنری در دونگاره به بند کشیدن ضحاک شاهنامه بایسنقری و شاه تهماسبی، با شناخت مخترص از زمینه‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی ایران در دوره تیموریان و صوفیان به بررسی سیر تحول نگارگری ایران و جایگاه و نمود شاهنامه در هنر نگارگری این دو دوره پرداخته است. کلید واژگان: نگاره‌های ایرانی، دوران صفوی، شاهنامه بایسنقری، شاهنامه شاه تهماسبی

کلمات کلیدی : "نگاره های ایرانی" دوران صفوی" شاهنامه بایسنقری" شاهنامه شاه طهماسبی"