بررسی میزان جذب عناصر سنگین موجود در خاک بوسیله گیاه شنبلیله
بررسی میزان جذب عناصر سنگین موجود در خاک بوسیله گیاه شنبلیله
بهاره قاسمی1 علی اکبر ملکی راد2 حبیب الله ناظم3 محمد فضیلتی4 حسین صلواتی5
1) دانشجوی دکتری بیوشیمی دانشگاه پیام نور اصفهان - ایران
2) استاد نوروفیزیولوژی و توکسیکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران- ایران
3) استاد بیوشیمی بالینی دانشگاه پیام نور اصفهان- ایران
4) استاد بیوشیمی بالینی دانشگاه پیام نور اصفهان- ایران
5) استاد شیمی دانشگاه پیام نور اصفهان- ایران
کد IOI مقاله
:
XYEZ-AHFCD
محل انتشار :
کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی(rstconf.com)
چکیده :
سبزیجات یکی از مهمترین منبع تامین کننده ویتامین ها، مواد معدنی ، فیبرها وعناصر برای بدن انسان و جانداران می باشند، همچنین دارای کاربردهای درمانی و دارویی نیز هستند. یکی از این سبزیجات با کاربردهای مختلف شنبلیله Trigonella foenum-graceum L. است. اين گياه به سبب توليد آلكالوئيدهاي دارويي، تركيبات استروييدي، ساپوژنين ها و قدرت درمان بخشي بالا در زمره مهم ترين گياهان دارويي جهان قرار دارد. اما وجود فلزات سنگین در محیط و جذب آنها توسط گیاه می تواند اثرات نامطلوب و حتی سمیت ایجاد کند.
هدف از این پژوهش مطالعه غلظت عناصر سنگین شامل Ba,Ni,Fe,Co,Hg,Pb,Zn در خاک و تجمع آنها در گیاه یک ساله شنبلیله و اندازه گیری BCF یا اندکس مشخص کننده ارتباط بین غلظت فلز در خاک و تجمع آن درگیاه می باشد .
مواد و روشها: بخش رویشی (برگها و ساقه) گیاه به همراه خاک اطراف آن ازدو منطقه عمده کشاورزی استان مرکزی جمع آوری و در آزمایشگاه پس از شستشوی گیاهان، آنها را در آون 70° و نیز خاک را در همین دما به مدت 24 ساعت به طور جداگانه خشک نمودیم. بعد از پودر کردن سبزیجات خشک شده به منظور همگن سازی آنها ، آنالیز و هضم اسیدی نمونه ها با توجه به روش Aksoy, Ozturk انجام و غلظت فلزات مختلف با کمک دستگاه ICP-OES اندازه گیری گردید.
نتایج و بحث: میانگین و انحراف معیار غلظت فلزات در گیاه و خاک نشان می دهد که غلظت بیشینه فلزات در گیاه به ترتیب مربوط به سرب و سپس آهن به مقدار1002.87±80.84 و723.57±148.3 ، اما در خاک بیشینه غلظت مربوط به آهن و منگنز به میزان 5591740±257236.6 و234122.8±51767.7 می باشد. ترتیب تجمع فلزات مختلف در شنبلیله به صورت Pb>Fe>Hg>Ba>Co>Ni>Mn و در خاک Fe>Mn>Ni>Co>Pb>Ba>Hg می باشد که نشان دهنده رقابت در جذب عناصر و تجمع فلز سمی سرب ، آهن و جیوه درگیاه شنبلیله است.BCF هرچه عدد کوچکتری باشد نشاندهنده جذب بیشتر عنصر از خاک است که کمترین عدد مربوط به جیوه به میزان 1.01 و بعد از ان سرب 5.03 است و نشاندهنده بالاترین درجه جذب این عناصر از خاک توسط گیاه است.
با توجه به ورود فلزات سنگین از طریق سبزیجات به چرخه غذایی و سمیت و تاثیرات بیولوژیکی عناصر بر فعالیت های فیزیولوژیکی بدن انسان لازم است که به محیط کشت و پرورش و شرایط نگهداری آنها توجه نمود.
کلمات کلیدی : گیاه شنبلیله فلزات سنگین تجمع و سمیت اندکس bcf