کاربرد تحلیل عاملی و خوشه بندی در ارزیابی هیدروژئوشیمیایی آبخوان دشت قائم شهر- جویبار
کاربرد تحلیل عاملی و خوشه بندی در ارزیابی هیدروژئوشیمیایی آبخوان دشت قائم شهر- جویبار
همایون مقیمی1 اسفندیار عباس نوین پور2
1) عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور
2) عضو هیات علمی دانشگاه ارومیه
کد IOI مقاله
:
XYEZ-AKAFD
محل انتشار :
کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی(rstconf.com)
چکیده :
برای تشخیص فرایندهای کنترل کننده و تعیین منشاء یونهای موجود در آب زیرزمینی از 20 چاه بهره¬برداری که مربوط به میانگین دو دوره حداقل و حداکثر سطح ایستابی از سال 1390 و 1394 می باشد، نمونه برداری شده است. در این نمونه¬برداری 20 پارامتر که شامل؛ یون¬های اصلی و نیترات همراه با pH,TDS,EC در محل و آزمایشگاه تعیین و دیگر پارامترها از طریق روابط شیمیایی محاسبه شده¬اند. در این مطالعه برای تعیین نمایه¬های اشباع از نرم¬افزار Phreeqc و از نرم¬افزار SPSS در تحلیل خوشه بندی و عاملی استفاده شده¬است. در این آبخوان نوع آب بی¬کربنات کلسیم و سدیم و کلرور سدیم غالب می¬باشند. در حالیکه pH بطور همگن و خنثی در کل محدوده مطالعاتی پراکنده می باشد، نمایه¬های اشباع در هر دو دوره در انحلال و رسوبگذاری و تبادل یونی نقش مهمی را ایفا می¬کنند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که در میانگین حداقل سطح ایستابی چهار عامل با 8/89% و در حداکثر سطح ایستابی پنج عامل با 75/93% تغییرات کیفی آب¬زیرزمینی را کنترل می¬کنند. در خوشه بندی مکانی و متغیرها هماهنگی مناسبی با تحلیل عاملی مشاهده شده است و این هماهنگی صحیح بودن استفاده از روش وارد و فاصله اقلیدسی را نشان می¬دهد. براساس تحلیل این دو روش، دو عامل اصلی طبیعی و غیر طبیعی وضعیت هیدروژئوشیمیایی آب زیرزمینی را کنترل می¬کند. عوامل طبیعی شامل؛ هوازدگی و تعامل بین آب- سنگ، نشت(آبخوان های شور فسیلی) و نفوذ آب شور دریا است. فرایندهای غیرطبیعی مرتبط با فعالیت های انسانی بوده که شامل استفاده و نفوذ پساب انواع کودهای شیمیایی(مخصوصا کودهای ازته و سولفاته)؛ صنعتی و شهری، برداشتهای بی¬رویه و تبخیر ¬می¬باشد. این عوامل ترکیب شیمیایی را در جهت جریان آب زیرزمینی شکل می¬دهند. این تحقیق نشان می دهد که استفاده از روش های آماری(تحلیل عاملی و خوشه بندی) می تواند کمک موثری در تجزیه و تحلیل روش های معمول هیدروژئوشیمیایی باشد.
کلمات کلیدی : دشت قائم شهر جویبار تحلیل خوشه¬ای تحلیل عاملی فاصله اقلیدسی روش وارد