بررسی کاربرد مدل رگرسیون فازی امکانی در برآورد تراز سطح آب زیرزمینی (مطالعه موردی: آبخوان نیشابور)

سپیده زراعتی نیشابوری¹ محسن پور رضا بیلندی² عباس خاشعی سیوکی³ علی شهیدی⁴

1) دانشجوی کارشناسی ارشد منابع آب، دانشگاه بیرجند، ایران -
2) استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، ایران -
3) دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، ایران -
4) دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، ایران -

کد IOI مقاله : XYHF-BHBKK
محل انتشار : شانزدهمین کنفرانس ملی هیدرولیک ایران(16hydro.ir)
چکیده :
    با توجه به جایگاه منابع آب زیرزمینی به‌عنوان یک منبع آبی قابل‌استفاده و همچنین رو به کاهش و نظر به اهمیت ویژه ی آن در پایداری منابع آب نواحی خشک و نیمه‌خشک، مطالعه و مدیریت مناسب آن مهم برشمرده می شود. لازمه دستیابی به مدیریت جامع و پایدار منابع آب زیرزمینی، شناخت رفتار سیستم و پیش‌بینی نوسانات سطح آن در آینده می‌باشد. دشت نیشابور از لحاظ ذخیره آب و حاصلخیزی، یکی از مهم‌ترین دشت های خراسان محسوب می شود. این دشت از سال 1371 به‌طور متوسط هرساله با 0/2 متر افت سطح آب زیرزمینی مواجه بوده است. لذا هدف از پژوهش حاضر پیش‌بینی تغییرات سطح آبخوان نیشابور، به‌وسیله جمع‌آوری اطلاعات ایستگاه هایی نظیر تبخیرسنجی، باران‌سنجی، ایستگاه های سینوپتیک در بازه ی آماری سی‌ساله‌ و به‌کارگیری روش رگرسیون فازی به‌منظور پیش‌بینی تغییرات سطح آبخوان در سنوات آتی می باشد. در این پژوهش پارامترهای مؤثر بر تراز سطح آبخوان شامل بارندگی و تخلیه تعیین شد و با استفاده از روش های زمین‌آماری نقشه های پهنه بندی به دست آمد. درنهایت با استفاده از مدل رگرسیون فازی امکانی سعی در برآورد تراز سطح آب زیرزمینی شد. نتایج پژوهش در ارزیابی مدل بکار گرفته‌شده با استفاده از معیارهای مجذور میانگین مربعات خطا، قدر مطلق خطا و ضریب تبیین، نشان داد مقادیر این آماره¬ها به ترتیب 7/90، 7/81 و 0/78 می باشد. همچنین نسبت نیکویی برازش بین تراز آب محاسباتی و مشاهداتی 0/88 به دست آمد. ازاین‌رو می‌توان بیان داشت مدل رگرسیون فازی تهیه‌شده در این مطالعه، امکان برآورد تراز سطح آبخوان را بااعتبار مناسب فراهم می کند.

کلمات کلیدی : افت سطح آب زیرزمینی پیزومتر داده های هواشناسی