بازشناسی باغ علی نقی خان تفت

محمد مهدی کریم نژاد¹ الهه شیبانی²

1) دکتری معماری مرمت ,عضو هیات علمی دانشگاه آزاد یزد
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مرمت و احیای بناهای تاریخی, دانشگاه آزاد یزد

کد IOI مقاله : XYHH-BKBKA
محل انتشار : کنفرانس معماری ایران؛ گذشته، اکنون و آینده با مضمون ویژه: فضاهای مذهبی و آئینی(irarchconf.ir)
چکیده :
    يزد با وجود كم آبي داراي نمونه هاي كاملي از باغهاي ايرانی در دوره هاي تاريخي پس از صفويه مي باشد.اغلب اين باغ ها به دنبال احداث قناتي خاص و با هدف تكميل زنجيره عمراني قنات توسط حاكمان محلي در مناطق ييلاقي ايجاد شده اند كه عموما پس از دوره كوتاه مالكيت خصوصي جهت استفاده و منافع عمومي وقف گرديده اند شهر تفت به دليل نزديكي به يزد و دارا بودن شرايط اقليمي مناسب داراي چندين نمونه از اين باغهاست. باغ علي نقي خان در تفت يكي از اين باغ هاست كه به دليل ويژگيهاي معماري بنا و وفاداري نسبي به الگوي باغ ايراني قابل توجه است.اين مقاله دنبال يافتن ريشه هاي تاريخي و معماري بنا پس از تغييرات گسترده ايجاد شده در آن و ارائه توصيف كاملي از اين بناست و جهت نيل به اين هدف به واكاوي منابع و متون تاريخي ,همچنين گزارشات مرمت كنندگان و انجام مطالعات ميداني مي پردازد.اين پژوهش با در نظر داشتن وضعيت كنوني باغ و بررسي تغييرات انجام شده در آن سعي در يافتن سيماي حقيقي باغ دارد. کوشک اصلی باغ بنای دو طبقه است که با زیر بنای 400 متر مربع ساخته شده است. پلان آن مربع و تقریبا متقارن است که به صورت اتاقهایی در پیرامون فضای مرکزی حوض خانه با راهروهایی در میان آنها شکل گرفته است.عمارت کوشک اصلی متمایل به سمت شمالی زمین بنا شده اما معماران بنا زیرکانه با جداسازی قسمتی از زمین با فضای سبز و ساخت فضاهای خدماتی در حاشیه زمین باغ بنا را در میانه هندسی فضای کاربردی باغ قرار داده اند.این باغ از قنات دورقم و اهرستان سیراب می شود و یکی از ویژگیهای خاص آن وجود پایاب در عمق شش متری زمین جهت استفاده از آب یکی از این قناتهاست.

کلمات کلیدی : باغ علی نقی خان قاجار تفت