ارزیابی زیست‌محیطی منابع آب زیرزمینی منطقه باغجر (شمال سبزوار) جهت مصارف کشاورزی

زهرا زمانی فضل‌آباد¹ محمد‌حسین محمودی‌ قرائی² جلیل مهرزاد³

1) دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی زیست محیطی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2) دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران ( نویسنده مسئول)
3) دانشیار، گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، ایران

کد IOI مقاله : XYHK-CBEDZ
محل انتشار : اولین کنفرانس ملی مطالعات وتحقیقات نوین در حوزه علوم زیست محیطی و مدیریتی(motaharconf1.ir)
چکیده :
    منطقه‌ی مطالعاتی باغجر در شمال شرق سبزوار واقع شده است. به منظور مطالعه زیست محیطی منابع آب منطقه جهت مصارف کشاورزی، ۸ نمونه آب زیرزمینی مورد بررسی قرارگرفت. ارزیابی بر اساس پارامترهای نسبت جذب‌‌‌ سدیم (SAR)، درصد‌ سدیم (Na%)، کربنات‌ سدیم باقیمانده (RCS)، خطر منیزیم (MH)، و همچنین نمودارهای پایپر(Piper) و ویلکاکس (Wilcox) صورت گرفت. با توجه به نمودار ویلکاکس (Wilcox) و پارامتر نسبت جذب‌سدیم (SAR) منابع آب زیرزمینی منطقه باغجر عموما از کیفیت مناسب برای مصارف کشاورزی برخوردار نیستند. نمودار Piper نشان دهنده رخساره های هیدروژئوشیمیایی Mg-HCO3، Na-SO4 و Na-HCO3 می‌باشد. بر اساس پارامتر خطر منیزیم(MH) ۵/۶۲ درصد نمونه‌ها آب نامناسب و ۵/۳۷ درصد دیگر نمونه‌ها مناسب می‌باشد. زمین‌شناسی منطقه که شامل افیولیتها و رسوبات تبخیری می‌باشد، تاثیر قابل توجهی بر شیمی آب و افزایش یون منیزیم (Mg) دارند. اختلاف در لیتولوژی منطقه که در اثر عملکرد گسل‌های اصلی و فرعی موجود در منطقه به وجود آمده نیز باعث تسهیل تبادل یونی بین آب و سنگ که در نهایت منجر به تغییر تیپ و نامناسب شدن کیفیت آب شده است. استفاده از آب با کیفیت پایین باعث شور شدن و در نهایت غیر قابل کشت شدن خاک می‌شود، که اثر منفی بر اقتصاد، تغذیه و سلامت افراد ساکن در منطقه خواهد گذاشت.

کلمات کلیدی : کیفیت آب هیدرو‌شیمی زیست‌محیطی کشاورزی باغجر