بررسي نظام حقوقی اشغال نظامی از منظر حقوق بين‌الملل با تاکید بر جنگ عراق علیه ایران

علیرضا نوروزی¹

1) دانش آموخته ی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه مفید، ایران

کد IOI مقاله : XYZD-ZZDFH
محل انتشار : دومین کنفرانس بين‌المللی علـوم انسـانـی، روانـشـنــاسـی و علوم اجتمـاعی(2hpsconf.com)
چکیده :
    به طور کلی عمل اشغال سرزمین یک دولت توسط قوای بیگانه در بسیاری از جنگهاي بزرگ رخ داده و شکی نیست که اکثر قریب به اتفاق موارد آن مشروعیت بین المللی نداشته و به عنوان عملي مغاير با حقوق بين‌الملل شناخته شده و ممنوع بوده است. اما با عنايت به اين حقيقت كه چنين عملي بارها به وقوع پيوسته و ممنوعيت آن ناديده گرفته شده، لذا در جهت حفظ حقوق و امنيّت سكنه اراضي اشغالی، وجود مقرراتي كه در طول دوران اشغال، رعايت آنها توسط قدرت اشغال کننده الزامي باشد، ضرورت دارد. در مقابل، سكنه منطقه اشغالي نيز موظف به رعايت مقرراتي هستند كه خودداري از انجام آن ممكن است بعضي از اعمال غير قانوني حاكم اشغالگر را توجيه نمايد. به همین دلیل به تدريج قواعد و مقرراتی در این رابطه در سطح بين‌الملل شكل گرفته و لازم‌الرعايه گرديده كه مختص زمان اشغال بوده و در اين وضعيّت اجرا مي‌شود. هر كدام از موارد اشغال سرزمينها، مشمول آثار حقوقي مشترك بوده و در بعضي از انواع آن، علاوه بر آثار حقوقي مشترك، اثرات حقوقي خاص خود نيزدارد كه بررسي و مقايسه تطبيقي مواردي از آن همراه با تحليلي حقوقي اهميت فراواني دارد. هدف نویسنده از تدوين اين پژوهش، بررسي و تحليل پيرامون حقوق متقابل شهروندان و دولت اشغالگر و بالعكس و در مرحله تفصيلي و عملي آن، اشغال قسمتهايي از ايران در جنگ تحميلي(به خصوص اشغال خرمشهر)به وسیله نيروهاي متجاوز بعثی عراق، مورد ارزيابي تفصيلي قرار خواهد گرفت. همچنين در این پژوهش ضمن تبيين مقررات و حقوق حاكم بر اشغال، جامعیت و کفایت قواعد بین المللی موجود ارزیابی و عملكرد قدرتهاي اشغالگر و ميزان پايبندي آنها به قواعد فعلی مورد بررسي قرار می گیرد ‌و در حد امكان در بيان نقايص موجود آن تلاش مي گردد.

کلمات کلیدی : اشغال نظامی مناطق اشغالی حقوق مخاصمات مسلحانه جنگ عراق علیه ایران حقوق بین الملل