طغیان در قرآن و حدیث

محمد علی آبادی1

1) دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

کد IOI مقاله : XYZH-ZAGCA
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مدیریت و علوم انسانی(2icmhconf.com)
چکیده :
    چکیده یکی از مسائل مهم و قابل تأمل، در آیات آغازین قرآن کریم مسئله‌‌ی «طغیان انسان» است؛ مسئله‌ای که اهمیت و ضرورت آن را می‌توان، در اولویت طرح مسئله‌ی طغیان در آغاز وحی، نخستین مأموریت حضرت موسی علیه السلام برای درمان طغیان فرعون و عقوبت سخت طاغیان به خوبی مشاهده کرد. قرآن کریم با پرداختن به ابعاد مختلف این مسئله، اعم از علل و عوامل پدیداری، علائم، نشان‌ها و راه‌های برون‌رفت و درمان آن، ضمن تأکید بر اهمیت درمان آن، زمینه‌ی رشد و کسب مکارم اخلاق را برای هر انسان طالب سعادت، فراهم می‌سازد؛ احساس بی‌نیازی (استغنا)، خودبرتر بینی (استکبار)، رفاه زدگی، عدم تزکیه و تهذیب نفس، از جمله مهم‌ترین عوامل پدیداری طغیان در قرآن کریم معرفی شده‌اند، که با علائمی چون: بخل، دنیاپرستی، کینه‌ورزی و دشمنی با یکدیگر و تأثیرپذیری از جریانات انحرافی بروز و ظهور پیدا می‌کند. آیات نورانی وحی و روایات ارزشمند معصومان (علیهم السلام) مؤثرترین راه‌های برون‌رفت و درمانی طغیان را کسب تقوای الهی، تزکیه و تهذیب نفس، یاد مرگ و توجه به معاد، درک حضور خدا، توجه به خلقت خود و اظهار نیاز به درگاه بی‌نیاز می‌دانند که بی‌تردید با بهره‌مندی از این روش‌ها می‌توان از بروز چالش‌های جدی رفتاری در اجتماعات انسانی جلوگیری کرد و زمینه را برای شکل‌گیری جامعه‌ی مطلوب دینی و انسانی فراهم ساخت.

کلمات کلیدی : طغیان استغنا تقوا تزکیه خَشیَتْ