بررسی تیپولوژی و مورفولوژی شکل گیری مقابر ایلخانی نمونه موردی گنبد سلطانیه

بررسی تیپولوژی و مورفولوژی شکل گیری مقابر ایلخانی نمونه موردی گنبد سلطانیه

نیلوفر ذاکری1 مهدی مطهری تبار2

1) دانشجوی کارشناسی معماری
2) مدرس گروه معماری

کد IOI مقاله : AACH-ABZEZE
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    چکیده معماری آرامگاهی در ایران اسلامی همواره یکی از مهم‌ترین نمودهای فرهنگی، مذهبی و سیاسی به شمار آمده و در دوره ایلخانی به اوج بلوغ ساختاری و فرمی خود رسید. ایلخانان، که پس از استقرار در ایران به سرعت با سنت‌های معماری بومی درآمیختند، با بهره‌گیری از عناصر سبک آذری همچون شیوه‌پردازی‌های هندسی، تناسبات عمودی، مقیاس‌های عظیم، و تأکید بر فضاهای درونی، نوعی معماری آرامگاهی متمایز پدید آوردند. مقبره‌سازی در این دوره نه تنها پاسخی به باورهای مذهبی و نگرش به جاودانگی بود، بلکه بیان قدرت سیاسی، مشروعیت و تمایل ایلخانان به پیوند با فرهنگ ایرانی–اسلامی نیز تلقی می‌شد . در این میان، گنبد سلطانیه به‌عنوان برجسته‌ترین نمونه معماری آرامگاهی ایلخانی، تجلی تمامی این ویژگی‌هاست. این بنا با ساختاری کلان‌مقیاس، نوآوری‌های مهندسی، تزیینات پیچیده، و استفاده کم‌نظیر از سازه‌های سه‌لایه گنبدی، جایگاهی منحصر به فرد در تاریخ معماری اسلامی دارد. ویژگی‌هایی همچون گنبد دوپوشه عظیم، طرح هشت‌ضلعی منظم، مناره‌های پیرامونی، سازه انتقالی کم‌نظیر و مهندسی پیشرفته نیرو این بنا را از تمامی آرامگاه‌های دوره‌های پیش و پس از خود متمایز می‌کند.. این مقاله با هدف بررسی تیپولوژی و مورفولوژی شکل‌گیری آرامگاه‌ها در دوره ایلخانی، ابتدا به مطالعه مفهوم آرامگاه‌سازی و جایگاه آن در معماری اسلامی پرداخته، سپس ویژگی‌های سبک آذری و معماری ایلخانی را تحلیل می‌کند. در ادامه، گنبد سلطانیه به‌عنوان مطالعه موردی اصلی از منظر فرم، ساختار، کارکرد، تزئینات و نظام فضایی بررسی می‌شود تا جایگاه آن در تداوم و تحول سنت آرامگاه‌سازی ایرانی–اسلامی تحلیل گردد.

کلمات کلیدی : معماری ایلخانی آرامگاه‌سازی تیپولوژی مورفولوژی گنبد سلطانیه