بررسی تیپولوژی و مورفولوژی شکل گیری مقابر ایلخانی نمونه موردی گنبد سلطانیه

نیلوفر ذاکری1 مهدی مطهری تبار2

چکیده :
چکیده معماری آرامگاهی در ایران اسلامی همواره یکی از مهم‌ترین نمودهای فرهنگی، مذهبی و سیاسی به شمار آمده و در دوره ایلخانی به اوج بلوغ ساختاری و فرمی خود رسید. ایلخانان، که پس از استقرار در ایران به سرعت با سنت‌های معماری بومی درآمیختند، با بهره‌گیری از عناصر سبک آذری همچون شیوه‌پردازی‌های هندسی، تناسبات عمودی، مقیاس‌های عظیم، و تأکید بر فضاهای درونی، نوعی معماری آرامگاهی متمایز پدید آوردند. مقبره‌سازی در این دوره نه تنها پاسخی به باورهای مذهبی و نگرش به جاودانگی بود، بلکه بیان قدرت سیاسی، مشروعیت و تمایل ایلخانان به پیوند با فرهنگ ایرانی–اسلامی نیز تلقی می‌شد . در این میان، گنبد سلطانیه به‌عنوان برجسته‌ترین نمونه معماری آرامگاهی ایلخانی، تجلی تمامی این ویژگی‌هاست. این بنا با ساختاری کلان‌مقیاس، نوآوری‌های مهندسی، تزیینات پیچیده، و استفاده کم‌نظیر از سازه‌های سه‌لایه گنبدی، جایگاهی منحصر به فرد در تاریخ معماری اسلامی دارد. ویژگی‌هایی همچون گنبد دوپوشه عظیم، طرح هشت‌ضلعی منظم، مناره‌های پیرامونی، سازه انتقالی کم‌نظیر و مهندسی پیشرفته نیرو این بنا را از تمامی آرامگاه‌های دوره‌های پیش و پس از خود متمایز می‌کند.. این مقاله با هدف بررسی تیپولوژی و مورفولوژی شکل‌گیری آرامگاه‌ها در دوره ایلخانی، ابتدا به مطالعه مفهوم آرامگاه‌سازی و جایگاه آن در معماری اسلامی پرداخته، سپس ویژگی‌های سبک آذری و معماری ایلخانی را تحلیل می‌کند. در ادامه، گنبد سلطانیه به‌عنوان مطالعه موردی اصلی از منظر فرم، ساختار، کارکرد، تزئینات و نظام فضایی بررسی می‌شود تا جایگاه آن در تداوم و تحول سنت آرامگاه‌سازی ایرانی–اسلامی تحلیل گردد.

کلمات کلیدی : معماری ایلخانی آرامگاه‌سازی تیپولوژی مورفولوژی گنبد سلطانیه


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مرمت بافت ها و آثار تاریخی
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 8iccacs.ir
کد IOI مقاله : AACH-ABZEZE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACH-ABZEZE

سایر مقالات محل انتشار
  1. سد چمشیر ، توسعه پایدار ، رودخانه زهره
  2. تاثیر معماری سبز برکاهش جزایر گرمای شهری و بهبود محیط‌ زیست‌ شهری و کاهش مصرف انرژی
  3. معماری سبز: برنامه ریزی شهری و طراحی معماری برای توسعه پایدار
  4. ارزیابی و سنجش عوامل موثر بر امنیت در محلات غیررسمی ناکارآمد شهری مورد مطالعه: محله فرودگاه- شهریزد
  5. تأثیرمعماری ارگونومیک بر کارمندان
  6. بررسی نقش و اهمیت فضاهای بینابینی در معماری مسکونی معاصر شهر تهران
  7. بازطراحی محیط‌ های آموزشی برای ارتقای سلامت روان: دیدگاه‌های روان‌شناختی و معماری
  8. درآمدی بر انعکاس حکمت هنر اسلامی در فضاسازی آثار کامران دیبا
  9. تحلیل ساختاری و معناشناختی نقوش منسوجات دوره ساسانی با تأکید بر طبقه‌بندی فرمی، موضوعی و ویژگی‌های رنگی
  10. خوانش اگزیستانسیالیستی فیلم ابدیت و یک روز ساخته (تئو آنجلوپولوس)
  11. «ارائه‌ی الگوی‌های طراحی در فضاهای آموزشی مبتنی بر واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)»
  12. بررسی زیبایی‌شناسی فضا و مکان مساجد اسلامی در آرام سازی روان انسان
  13. بررسی تحولات قانونی و حقوقی قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر ‏منقول و تاثیر آن بر مقررات ماده 100 شهرداری ها:‏
  14. بند پ ماده 53 قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه و چالش ها پیش رو اجرای ‏ماده 100 قانون شهرداری ها :‏
  15. Assessing the influence of the integration of BIM, VR and IoT technologies on enhancing the construction project management