بررسی رابطه میان سازماندهی فضایی و کیفیت سکونت در خانه‌های معاصر

بررسی رابطه میان سازماندهی فضایی و کیفیت سکونت در خانه‌های معاصر

فاطمه زارعی1 مونا لقمان2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، گروه معماری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران
2) استادیار، گروه معماری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-ABKECH
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    در دهه‌های اخیر، تحولات ناشی از رشد شهرنشینی، افزایش تراکم ساخت‌وساز، گسترش آپارتمان‌نشینی و تغییر سبک زندگی، مفهوم خانه و تجربه سکونت را در بستر شهرهای معاصر دگرگون کرده است. در این شرایط، کیفیت سکونت دیگر صرفاً به شاخص‌های کمّی نظیر متراژ، تعداد اتاق‌ها یا سطح تجهیزات ساختمانی محدود نیست، بلکه به‌طور اساسی از نحوه سازماندهی فضایی، الگوی ارتباط میان عرصه‌ها، خوانایی حرکتی، میزان حریم خصوصی، انعطاف‌پذیری، نورگیری، تهویه و کیفیت فضاهای نیمه‌باز تأثیر می‌پذیرد. مسئله اصلی آن است که بخش قابل‌توجهی از واحدهای مسکونی معاصر، به‌ویژه در قالب آپارتمان‌های شهری، در پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع سکونتی، از جمله خلوت فردی، تعامل خانوادگی، کار و آموزش خانگی، آسایش روانی و ارتباط با بیرون، با ضعف‌های فضایی مواجه‌اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه میان سازماندهی فضایی و کیفیت سکونت در خانه‌های معاصر انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی منابع و مطالعات مرتبط است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی چون سلسله‌مراتب دسترسی، تفکیک سنجیده قلمروها، کنترل دید، خوانایی حرکت، انعطاف‌پذیری عملکردی، نور طبیعی، تهویه و کارآمدی فضای نیمه‌باز، از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر رضایت سکونتی و ارتقای کیفیت زیست در خانه‌های معاصر به‌شمار می‌آیند. همچنین نتایج حاکی از آن است که بازخوانی اصول فضایی خانه ایرانی، مانند محرمیت، آستانه، مرکزیت زندگی خانوادگی و پیوند با طبیعت، در صورت ترجمه به زبان نیازهای معاصر، می‌تواند به ارتقای کیفیت سکونت منجر شود.

کلمات کلیدی : سازماندهی فضایی کیفیت سکونت خانه معاصر رضایت سکونتی حریم خصوصی انعطاف‌پذیری فضای نیمه‌باز