نقش هوش مصنوعی در پاسداشت پایدار میراث معماری جهان اسلام: غلبه بر چالش‌های سوءمدیریت

نقش هوش مصنوعی در پاسداشت پایدار میراث معماری جهان اسلام: غلبه بر چالش‌های سوءمدیریت

مهران قیطران پور1 اشکان عباسی آذغان2

1) کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران
2) کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAGH-AAHBEE
محل انتشار : همایش بین‌المللی میراث معماری در خطر (بررسی چالش‌های جنگ، بلایای طبیعی و سوء مدیریت بر میراث معماری جهان اسلام) (icahr.ir)
چکیده :
    این پژوهش نقش هوش مصنوعی (AI) را در پاسداشت پایدار میراث معماری جهان اسلام، با تمرکز بر غلبه بر چالش‌های سوءمدیریت در کشورهای ایران، عراق و مصر، به‌طور جامع بررسی می‌کند. AI با بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته مانند مدل‌سازی پیش‌بینی‌کننده، نقشه‌برداری دیجیتال سه‌بعدی و تحلیل داده‌های کلان، آسیب‌های اقلیمی و انسانی به بناهای تاریخی نظیر مساجد جامع یزد، سامرا و الازهر را تا ۴۰ درصد کاهش داده و با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDG 11: شهرها و جوامع پایدار، SDG 13: اقدام اقلیمی، SDG 9: صنعت، نوآوری و زیرساخت) همراستا است. این مطالعه با رویکرد کیفی، شامل بررسی سیستماتیک ادبیات علمی (۲۰۲۴-۲۰۲۵) و مصاحبه‌های عمیق با ۱۲ کارشناس از سه کشور، نشان می‌دهد که سوءمدیریت، شامل کمبود بودجه (۸۰ درصد پروژه‌ها در ایران و عراق)، ناهماهنگی نهادی بین وزارتخانه‌ها و شهرداری‌ها، و فقدان آموزش فناوری‌های نوین، موانع کلیدی حفاظت هستند. این پژوهش پیشنهادهای عملی مانند توسعه پلتفرم‌های AI یکپارچه برای مدیریت متمرکز، آموزش تخصصی مدیران میراث فرهنگی در زمینه AI، و تقویت همکاری‌های بین‌المللی با نهادهایی مانند یونسکو ارائه می‌دهد، که می‌تواند هزینه‌های حفاظت را تا ۳۰ درصد کاهش دهد و کارایی مدیریت را تا ۴۵ درصد افزایش دهد. یافته‌ها بینش‌هایی برای سیاست‌گذاران، معماران و مدیران میراث فراهم می‌کند تا با بهره‌گیری از AI، میراث معماری اسلامی را در برابر تهدیدات مدرن مانند تغییرات اقلیمی، تخریب جنگی و فشار گردشگری حفظ کرده و پایداری فرهنگی و زیست‌محیطی را تضمین کنند. این مطالعه بر ضرورت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال و آموزش تأکید دارد و راه را برای تبدیل شهرهای تاریخی جهان اسلام به مراکز نوآوری پایدار هموار می‌کند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی میراث معماری جهان اسلام سوءمدیریت پایداری اهداف توسعه پایدار حفاظت دیجیتال