گذار از شهادت‌محوری با استناد به سوابق رفاهی در احراز اعسار؛ تحلیلی بر رویه قضایی ایران

مهدی اسلام پناه¹

1) دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نطنز، ایران -

کد IOI مقاله : AAHA-ACZZFZ
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    نهاد اعسار به عنوان یکی از ابزارهای بنیادین تضمین حق دادخواهی و دسترسی برابر به عدالت در نظام دادرسی مدنی پیش‌بینی شده است. با این حال، غلبه رویکرد سنتی «شهادت‌محور» در محاکم دادگستری، به سبب ماهیت روایی، مقطعی و عدم اشراف شهود بر ساختار پیچیده دارایی‌های مدرن، چالش‌های عملی گسترده‌ای نظیر شیوع شهادت‌های صوری و تضییع حقوق محکوم‌له را پدید آورده است. این در حالی است که حاکمیت به پشتوانه پایگاه ملی اطلاعات رفاه ایرانیان، اشرافی سیستمی بر وضعیت اقتصادی خانوارها دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی در پی بازخوانی جایگاه ادله سنتی و تبیین امکان استناد به سوابق رفاهی در فرایند احراز اعسار است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که داده‌های رفاهی دولتی هرچند اماره قانونی قطعی به شمار نمی‌روند، اما واجد وصف «قرینه قضایی تقویت‌شده» و داده‌پیام رسمی با قابلیت استناد هستند. بر این اساس، مقاله حاضر مدل ترکیبی «مجموعه ادله» را پیشنهاد می‌دهد که در آن، سوابق رفاهی بر بستر سامانه‌های برخط به عنوان نقطه آغازین سنجش توان مالی قرار گرفته و در تلاقی با استعلامات بانکی، ثبتی و اظهارات شهود در چارچوب اصل تناظر ارزیابی می‌شود؛ الگویی که ضمن تعدیل بار ارائه دلیل اولیه، تعادلی بهینه میان حمایت از معسر واقعی و صیانت از حقوق داین برقرار می‌سازد.

کلمات کلیدی : اعسار شهادت شهود سوابق رفاهی اماره قضایی پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان بار اثبات