رهبری ایمنی و رفتار شهروندی ایمنی: نقش میانجی دانش، انگیزه و قرارداد روانی ایمنی (مطالعه موردی: سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری صدرا)

علیرضا دهقانی¹ قاسم رضائی²

1) گروه مهندسی صنایع، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2) گروه مهندسی صنایع، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABHKKZ
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر رهبری ایمنی بر رفتار شهروندی ایمنی با نقش‌های میانجی دانش ایمنی، انگیزه ایمنی و قرارداد روانی ایمنی در کارکنان سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری صدرا انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی-همبستگی و از نظر زمانی مقطعی بود. جامعه آماری شامل ۱۸۰ نفر از کارکنان عملیاتی و ستادی سازمان بود که بر اساس فرمول کوکران و با روش نمونه‌گیری در دسترس، ۱۴۸ پرسشنامه توزیع و در نهایت ۱۲۷ پرسشنامه قابل تحلیل بازگردانده شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه استاندارد ۳۹ گویه‌ای برگرفته از مطالعه امیدی و همکاران با طیف لیکرت پنج‌گزینه‌ای بود که روایی و پایایی آن از طریق بارهای عاملی، میانگین واریانس استخراج‌شده، پایایی مرکب و آلفای کرونباخ تأیید شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی و نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. یافته‌ها نشان داد که تمامی ده فرضیه فرعی و فرضیه اصلی پژوهش تأیید می‌شوند؛ رهبری ایمنی قوی‌ترین تأثیر مستقیم را بر قرارداد روانی ایمنی دارد، قرارداد روانی ایمنی قوی‌ترین تأثیر مستقیم را بر رفتار شهروندی ایمنی دارد و هر سه متغیر دانش، انگیزه و قرارداد روانی ایمنی نقش میانجی جزئی معناداری ایفا می‌کنند. مدل نهایی توانست ۸.۵۸ درصد از واریانس رفتار شهروندی ایمنی را تبیین کند و از قدرت پیش‌بینی خوبی برخوردار بود. بر اساس یافته‌ها، پایین‌ترین میانگین مربوط به قرارداد روانی ایمنی و بالاترین میانگین مربوط به دانش ایمنی بود. در نتیجه، مدل سه‌بعدی میانجی در بافت سازمان آتش‌نشانی صدرا تعمیم‌پذیر است و به مدیران سازمان پیشنهاد می‌شود که در اولویت اول، با ایجاد سیستم پاسخگویی سریع به گزارشات ایمنی، تدوین منشور تعهدات دوسویه ایمنی و برگزاری جلسات شفافیت ماهانه، قرارداد روانی ایمنی را تقویت کنند و در اولویت بعدی با پاداش‌های غیرمالی انگیزه ایمنی را افزایش دهند و با تحول در سبک رهبری فرماندهان از طریق آموزش‌های تخصصی، رفتارهای شهروندی ایمنی را ارتقا بخشند.

کلمات کلیدی : رهبری ایمنی رفتار شهروندی ایمنی دانش ایمنی انگیزه ایمنی قرارداد روانی ایمنی سازمان آتش‌نشانی