شهود در برابر نظام‌مندی: تحلیل چالش‌های رفتاری و عملیاتی حسابرسان در مواجهه با ریسک‌های انگیزشی مدیریت

شهود در برابر نظام‌مندی: تحلیل چالش‌های رفتاری و عملیاتی حسابرسان در مواجهه با ریسک‌های انگیزشی مدیریت

دکتر محمد تقی کبیری1 کرامت اله حیدری رستمی2 محدثه یوسفی زاده3

1) استادیار گروه حسابداری دانشکده علوم اداری واقتصاد دانشگاه اراک، اراک ، ایران،
2) استادیار گروه حسابداری دانشکده علوم اداری واقتصاد دانشگاه اراک، اراک ، ایرا ن، k-
3) دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشکده امور اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک ، اراک، ایران،

کد IOI مقاله : AAHD-ABKZKZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    در دهه اخیر، بحران اعتبار گزارشگری مالی جهانی ریشه در رشد تصاعدی تقلب‌های مالی دارد. زیان‌های ناشی از آن فراتر از مرزهای چشم‌پوشی رفته و تهدیدی سیستماتیک برای ثبات بازارهای سرمایه است. در قلب این بحران، عملکرد حسابرسان مستقل با انتقادات فزاینده‌ای روبروست. ادبیات نظری و تجربی به‌طور مستند بر نقش محوری بسته‌های انگیزشی مدیریت به‌عنوان نیرومندترین پیش‌ران‌های تقلب صحه گذاشته است. تضاد منافع ذاتی میان مدیران و سهامداران، همراه با ساختارهای پاداش مبتنی بر عملکرد کوتاه‌مدت، انگیزه‌های قدرتمندی برای دستکاری عمدی ارقام حسابداری ایجاد می‌کند. شواهد نشان می‌دهند سطوح بالای پاداش‌های نقدی یا سهامی، احتمال تقلب مالی را به‌طور معنادار افزایش می‌دهد. با این اجماع نظری، شکاف عمیقی میان دانش نظری و کاربست عملی آن در ارزیابی ریسک حسابرسی وجود دارد. مدل سنتی ارزیابی ریسک، فاقد سازوکاری نظام‌مند برای ادغام تحلیل انگیزه‌های مدیریتی به‌عنوان منبع مستقل ریسک تقلب است. یافته‌ها نشان می‌دهد حسابرسان در عمل، بسته‌های انگیزشی را به‌صورت موردی، غیرمنظم و وابسته به قضاوت فردی بررسی می‌کنند که به‌ندرت در مستندسازی رسمی ریسک‌ها منعکس می‌شود. این سکوت مقرراتی، حسابرسان را متزلزل می‌کند؛ آنان با وجود آگاهی ضمنی از خطر، فاقد ابزار رسمی برای تبدیل آن به روشی هدفمند و قابل‌دفاع هستند. ازسوی‌دیگر، فناوری بر پیچیدگی دامن زده است: پیشرفت‌های هوش مصنوعی و تحلیل‌داده‌ها ابزارهای قدرتمندی برای شناسایی الگوهای پنهان تقلب فراهم کرده‌اند، اما حسابرسان سنتی دانش کافی برای بهره‌گیری مؤثر از این فناوری‌ها ندارند. این شکاف فناورانه، شکاف انگیزشی را تشدید کرده و فرصت را برای مجرمان مالی فراهم می‌آورد تا با همان ابزارها، روش‌های پنهان‌سازی پیچیده‌تری به‌کار گیرند. نوآوری پژوهش در رویکردی کیفی برای کاوش در شهود و تجربه‌ی زیستهٔ حسابرسان در مواجهه با بسته‌های انگیزشی مدیریت است. این مطالعه در پی استخراج چالش‌های عملیاتی و راهکارهای بهبود وضعیت موجود است.

کلمات کلیدی : ریسک تقلب شهود حسابرسان بسته‌های انگیزشی استانداردهای حسابرسی چالش‌ها