کاربرد فناوری‌های هوش مصنوعی در بهینه‌سازی مصرف مصالح و کاهش هزینه‌های پروژه‌های ساختمانی: یک مطالعه مروری

کاربرد فناوری‌های هوش مصنوعی در بهینه‌سازی مصرف مصالح و کاهش هزینه‌های پروژه‌های ساختمانی: یک مطالعه مروری

محمدصادق صابری1 رضا جمالپور نجم آبادی2

1) دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه مهندسی عمران، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران، پست الکترونیکی:
2) گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی ساخت و فناوری های صنعتی، واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران

کد IOI مقاله : AAHE-ABHFEZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    صنعت ساخت‌وساز همواره با چالش‌های اساسی نظیر افزایش پیش‌بینی‌نشده هزینه‌ها، تخصیص نامناسب منابع و تولید حجم بالای ضایعات زیست‌محیطی مواجه بوده است. در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی (AI) به‌عنوان یک فناوری تحول‌آفرین برای غلبه بر این محدودیت‌ها و حرکت به سمت توسعه پایدار موردتوجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر باهدف بررسی جامع کاربردهای هوش مصنوعی در بهینه‌سازی مصرف مصالح و کاهش هزینه‌های پروژه‌های ساختمانی به روش مطالعه مروری نظام‌مند و با تحلیل مقالات معتبر علمی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از رویکردهایی نظیر یادگیری ماشین (ML)، یادگیری عمیق (DL) و بینایی ماشین، دقت برآورد هزینه‌ها را به میزان چشمگیری افزایش داده و با پیش‌بینی دقیق تقاضا، از انبارش مازاد مصالح جلوگیری می‌کند. همچنین، یافته‌ها حاکی از آن است که تلفیق هوش مصنوعی با فناوری‌هایی نظیر مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، اینترنت اشیا (IOT) و دوقلوهای دیجیتال، علاوه بر کاهش زمان و هزینه پروژه‌ها، امکان طراحی هوشمند ترکیبات مصالح (مانند بتن کم‌کربن) و مدیریت خودکار پسماندها را فراهم می‌سازد. نتایج مطالعات منتخب نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی در برخی پروژه‌ها توانسته دقت برآورد هزینه را به بیش از ۹۷ درصد رسانده و با تلفیق دوقلوی دیجیتال و یادگیری ماشین، موجب کاهش ۱۸ درصدی زمان اجرا و ۱۲ درصدی هزینه‌های کل پروژه شود. بااین‌وجود، پیاده‌سازی این سیستم‌ها در صنعت ساخت‌وساز همچنان با موانعی همچون فقدان داده‌های یکپارچه، هزینه‌های اولیه بالا و مقاومت فرهنگی نیروی کار روبرو است. در نهایت، این مطالعه نشان می‌دهد که استقرار هوش مصنوعی نه‌تنها یک مزیت رقابتی و اقتصادی، بلکه یک ضرورت زیست‌محیطی برای کاهش اثرات مخرب کربن است و تحقیقات آینده باید بر توسعه مصالح سبز و یکپارچه‌سازی کامل سیستم‌های مدیریت هوشمند متمرکز شوند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی بهینه‌سازی مصالح مدیریت هزینه پروژه‌های ساختمانی مدل‌سازی اطلاعات ساختمان