بته جقه:از نقش مایه ایرانی تا طراحی پوشاک معاصر

بته جقه:از نقش مایه ایرانی تا طراحی پوشاک معاصر

اعظم شفیعی1 زهرا اسماعیلی تبار2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی پارچه و لباس دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
2) عضو هیئت علمی گروه طراحی لباس دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کد IOI مقاله : AAHE-ABKFBA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    بته‌جقه از نقش‌مایه‌های شناخته‌شده و ماندگار هنر و منسوجات ایران است که در دوره‌های مختلف تاریخی، ضمن حفظ برخی ویژگی‌های شاخص بصری، دستخوش تغییر و بازآفرینی شده و در زمینه‌های متنوع هنری و فرهنگی به کار رفته است. درباره خاستگاه این نقش‌مایه دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد؛ پژوهش حاضر با تکیه بر دیدگاه ریشه‌دار بودن بته‌جقه در سنت بصری ایران، به بررسی سیر تحول و ظرفیت‌های آن برای بازتفسیر در طراحی پوشاک معاصر می‌پردازد. هدف پژوهش، بررسی جایگاه بته‌جقه در فرهنگ بصری ایران، تحلیل ویژگی‌های فرمی و روند تحول آن و تبیین قابلیت‌های این نقش‌مایه برای استفاده خلاقانه در طراحی پوشاک معاصر است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری و در سه سطح تاریخی، بصری و تطبیقی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که گستردگی و ماندگاری بته‌جقه تا حد زیادی با قابلیت انعطاف‌پذیری فرمی آن، از جمله امکان تغییر مقیاس، جهت، تکرار و ترکیب‌بندی، ارتباط دارد. همچنین بررسی روند تحول این نقش‌مایه نشان می‌دهد که بته‌جقه در فرایند انتقال و تعامل میان فرهنگ‌ها، صورت‌ها و کاربردهای متنوعی یافته، اما قابلیت بازشناسی ویژگی‌های اصلی آن همچنان حفظ شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در طراحی پوشاک معاصر، بته‌جقه می‌تواند فراتر از بازتولید مستقیم یک نقش سنتی، از طریق انتزاع، ساده‌سازی، تغییر مقیاس و بازآرایی، به زبان بصری جدیدی تبدیل شود. از این رو، بازتفسیر آگاهانه بته‌جقه می‌تواند ضمن حفظ پیوند آن با میراث بصری ایران، زمینه‌ای برای نوآوری و تقویت هویت فرهنگی در طراحی پوشاک معاصر فراهم سازد.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی بته‌جقه نقش‌مایه ایرانی هنر و منسوجات ایران میراث بصری هویت فرهنگی طراحی پوشاک معاصر