بررسی خوانایی فضایی در تحقق الزامات آتشنشانی در مراکز تجاری (نمونه موردی:شهر تبریز)
بررسی خوانایی فضایی در تحقق الزامات آتشنشانی در مراکز تجاری (نمونه موردی:شهر تبریز)
فرهاد احمدنژاد1 ثمین علی زاده2 سلوی محمدپور3 آیدار رزاق پور4
1) استادیار معماری،دانشگاه هنر اسلامی تبریز،ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری گرایش معماری،دانشگاه هنر اسلامی تبریز،ایران
3) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری گرایش معماری،دانشگاه هنر اسلامی تبریز،ایران
4) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری گرایش معماری،دانشگاه هنر اسلامی تبریز،ایران
کد IOI مقاله
:
AAHE-ABKFDG
محل انتشار :
کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
ایمنی در مراکز تجاری به دلیل تراکم بالای جمعیت، تنوع کاربریها، گستردگی فضاها و پیچیدگی شبکههای حرکتی، از مهمترین چالشهای طراحی و مدیریت محیطهای عمومی محسوب میشود. در این میان، اگرچه رعایت الزامات فنی آتشنشانی و ضوابط مبحث سوم مقررات ملی ساختمان از ارکان اصلی تأمین ایمنی در برابر حریق به شمار میرود، اما تحقق عملی این الزامات تا حد زیادی به نحوه ادراک کاربران از محیط و توانایی آنان در تشخیص سریع مسیرهای خروج وابسته است. ازاینرو، خوانایی فضایی بهعنوان یکی از مؤلفههای اساسی کیفیت محیط، نقش مهمی در هدایت افراد، کاهش سردرگمی و افزایش کارایی فرآیند تخلیه اضطراری ایفا میکند. هدف پژوهش حاضر، بررسی و ارزیابی نقش خوانایی فضایی در تحقق الزامات آتشنشانی مراکز تجاری شهر تبریز و شناسایی مؤلفههای مؤثر بر افزایش ایمنی خروج اضطراری است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است. دادههای پژوهش از طریق مطالعات کتابخانهای، بررسی مبانی نظری، مشاهده میدانی و ارزیابی نمونههای موردی گردآوری شده و مراکز تجاری منتخب شهر تبریز بر اساس شاخصهایی نظیر وضوح مسیرهای حرکتی، سلسلهمراتب فضایی، نشانهگذاری محیطی، وجود نقاط مرکزی شاخص، قابلیت شناسایی لندمارکها، تطابق نقشه ذهنی کاربران با ساختار کالبدی و انعطافپذیری مسیرها مورد تحلیل قرار گرفتهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد مراکزی که از سازمان فضایی منسجمتر، نشانههای محیطی واضحتر و نقاط مرکزی قابل تشخیص برخوردارند، عملکرد بهتری در هدایت کاربران به سمت خروجهای ایمن داشته و زمان تشخیص مسیر خروج در آنها بهطور محسوسی کاهش یافته است. همچنین نتایج بیانگر آن است که شاخصهایی همچون قابلیت شناسایی لندمارکها، وضوح بصری مسیرها و هماهنگی میان ساختار فضایی و ادراک کاربران، بیشترین تأثیر را در ارتقای ایمنی و موفقیت فرآیند تخلیه اضطراری دارند. در نهایت، پژوهش حاضر تأکید میکند که خوانایی فضایی در کنار الزامات فنی آتشنشانی، یکی از عوامل کلیدی در افزایش کارایی سامانههای خروج اضطراری و ارتقای سطح ایمنی مراکز تجاری محسوب میشود و میتواند بهعنوان معیاری مؤثر در طراحی و ارزیابی فضاهای تجاری مورد توجه قرار گیرد.
کلمات کلیدی : خوانایی فضایی الزامات آتشنشانی مبحث سوم مقررات ملی ساختمان تخلیه اضطراری مراکز تجاری شهرتبریز