بررسی خوانایی فضایی در تحقق الزامات آتش‌نشانی در مراکز تجاری (نمونه موردی:شهر تبریز)

فرهاد احمدنژاد1 ثمین علی زاده2 سلوی محمدپور3 آیدار رزاق پور4

چکیده :
ایمنی در مراکز تجاری به دلیل تراکم بالای جمعیت، تنوع کاربری‌ها، گستردگی فضاها و پیچیدگی شبکه‌های حرکتی، از مهم‌ترین چالش‌های طراحی و مدیریت محیط‌های عمومی محسوب می‌شود. در این میان، اگرچه رعایت الزامات فنی آتش‌نشانی و ضوابط مبحث سوم مقررات ملی ساختمان از ارکان اصلی تأمین ایمنی در برابر حریق به شمار می‌رود، اما تحقق عملی این الزامات تا حد زیادی به نحوه ادراک کاربران از محیط و توانایی آنان در تشخیص سریع مسیرهای خروج وابسته است. ازاین‌رو، خوانایی فضایی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی کیفیت محیط، نقش مهمی در هدایت افراد، کاهش سردرگمی و افزایش کارایی فرآیند تخلیه اضطراری ایفا می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی و ارزیابی نقش خوانایی فضایی در تحقق الزامات آتش‌نشانی مراکز تجاری شهر تبریز و شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر افزایش ایمنی خروج اضطراری است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی مبانی نظری، مشاهده میدانی و ارزیابی نمونه‌های موردی گردآوری شده و مراکز تجاری منتخب شهر تبریز بر اساس شاخص‌هایی نظیر وضوح مسیرهای حرکتی، سلسله‌مراتب فضایی، نشانه‌گذاری محیطی، وجود نقاط مرکزی شاخص، قابلیت شناسایی لندمارک‌ها، تطابق نقشه ذهنی کاربران با ساختار کالبدی و انعطاف‌پذیری مسیرها مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مراکزی که از سازمان فضایی منسجم‌تر، نشانه‌های محیطی واضح‌تر و نقاط مرکزی قابل تشخیص برخوردارند، عملکرد بهتری در هدایت کاربران به سمت خروج‌های ایمن داشته و زمان تشخیص مسیر خروج در آن‌ها به‌طور محسوسی کاهش یافته است. همچنین نتایج بیانگر آن است که شاخص‌هایی همچون قابلیت شناسایی لندمارک‌ها، وضوح بصری مسیرها و هماهنگی میان ساختار فضایی و ادراک کاربران، بیشترین تأثیر را در ارتقای ایمنی و موفقیت فرآیند تخلیه اضطراری دارند. در نهایت، پژوهش حاضر تأکید می‌کند که خوانایی فضایی در کنار الزامات فنی آتش‌نشانی، یکی از عوامل کلیدی در افزایش کارایی سامانه‌های خروج اضطراری و ارتقای سطح ایمنی مراکز تجاری محسوب می‌شود و می‌تواند به‌عنوان معیاری مؤثر در طراحی و ارزیابی فضاهای تجاری مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : خوانایی فضایی الزامات آتش‌نشانی مبحث سوم مقررات ملی ساختمان تخلیه اضطراری مراکز تجاری شهرتبریز


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته
آدرس وب سایت کنفرانس : icaeu.ir
کد IOI مقاله : AAHE-ABKFDG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHE-ABKFDG

سایر مقالات محل انتشار
  1. تحلیلی جامع بر مهندسی ارزش در پروژه های پل عابر پیاده مطالعه موردی : پل طبیعت تهران
  2. معماری بیوفیلیک: پیوند دوباره طبیعت و انسان در محیط‌های ساخته‌شده برای ارتقای سلامت
  3. بررسی روش‌های کنترل و رفتارنگاری تونل به کمک ابزاربندی
  4. تحلیل ژئوتکنیکی سازه‌های زیرزمینی
  5. ارزیابی سیستم‌های ابزاربندی و رفتارنگاری در پایش پایداری معادن روباز
  6. توسعه رویکرد جامع شاخص های پایداری مدیریت پروژه از طریق فن تحلیل شکاف (مورد مطالعه: پروژه های ساخت و ساز بوشهر و فارس)
  7. The Role of Smart Buildings in Mitigating the Energy Performance Gap and Achieving Environmental Sustainability
  8. بررسی پتانسیل چاپ سه‌بعدی در ساخت اجزای معماری با پیچیدگی بالا
  9. تحلیل سیستماتیک روش‌های رفتارنگاری و پایش ایمنی سدهای خاکی با استفاده از داده‌های ابزار دقیق
  10. ارزیابی تأثیر افزودنی پلاستیک ‌های بازیافتی(PET) بر مقاومت روسازی آسفالتی در برابر شلشدگی ناشی از رطوبت
  11. زهدان‌ها و پراکسی‌های طراحی دیجیتال: چارچوبی برای نوآوری در فرآیندهای طراحی معماری
  12. شیطان نگاري در روایت هبوط آدم و حوا در کتب مقدس بر اساس نظریه ترامتنیت ژراژ ژنت
  13. بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری
  14. بررسی تاثیر فرم های معماری و فناوری های پیشرفته مواد در طراحی لباس و پارچه با رویکرد پیوند هنر و فناوری
  15. «بررسی تأثیر عوامل محیطی بر فضای درمانی: تحلیل روان‌شناختی رفتار و احساسات بیماران»