بررسی و مدیریت مشکلات اجرایی پروژه‌های عمرانی در شهرداری (مطالعه موردی شهر تهران)

بررسی و مدیریت مشکلات اجرایی پروژه‌های عمرانی در شهرداری (مطالعه موردی شهر تهران)

پرهام پوروحیدی1 محمدحسین دادپور2 نیلوفر قانع3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت ساخت، دانشگاه مهر البرز، ایران.
2) عضو هیئت علمی دانشگاه مهر البرز، دانشکده مهندسی و مدیریت ساخت. ایران.
3) دانشجوی دکتری مهندسی عمران- سازه، دانشگاه خوارزمی، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ABEGAA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    یکی از مهم‌ترین ابعاد مسئله در پروژه‌های عمرانی شهرداری‌ها، نحوه تعامل با پیمانکاران و الگوهای مدیریت پیمانکاری است. پیمانکاران به‌عنوان بازوی اجرایی پروژه‌های شهری، نقشی کلیدی در تحقق اهداف زمانی، مالی و کیفی پروژه‌ها دارند، اما تجربه‌های اجرایی نشان می‌دهد که ضعف در انتخاب، ارزیابی، هدایت و کنترل عملکرد پیمانکاران، یکی از ریشه‌های اصلی ناکارآمدی در پروژه‌های کلان شهری محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی و مدیریت مشکلات اجرایی پروژه‌های عمرانی در شهرداری شهر تهران و ارائه راهکارهای مدیریتی مبتنی بر سامانه هوشمند کنترل پروژه انجام شده است. پژوهش حاضر نشان داد که پروژه‌های عمرانی کلان در شهرداری تهران با مجموعه‌ای پیچیده و چندبعدی از چالش‌ها مواجه هستند که شامل عوامل مدیریتی، فرآیندی، پیمانکاران، منابع انسانی و محیطی می‌شود. نوع پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی در نظر گرفته شده است. این پژوهش به‌دنبال حل یک مسئله واقعی در حوزه مدیریت پروژه‌های عمرانی شهری است و نتایج آن می‌تواند مستقیماً در بهبود فرآیندهای اجرایی، تصمیم‌گیری مدیریتی و سیاست‌گذاری در شهرداری تهران مورد استفاده قرار گیرد. از نظر روش اجرا، تحقیق حاضر در زمره پژوهش‌های موردی محسوب می‌شود که با تمرکز بر شهرداری تهران به‌عنوان یک نمونه شاخص از کلان‌شهرهای کشور، تلاش دارد یافته‌هایی بومی و درعین‌حال قابل تعمیم تحلیلی به سایر شهرهای مشابه ارائه دهد. یافته‌ها تأکید دارند که عملکرد پروژه‌ها به تعامل همزمان این عوامل وابسته است و اصلاح جزئی یا اقدامات منفرد بدون در نظر گرفتن کل سیستم نمی‌تواند به بهبود پایدار منجر شود. به عبارت دیگر، موفقیت یا شکست پروژه‌های کلان، نتیجه یک تعامل پویا بین انتخاب پیمانکاران، فرآیندهای مناقصه، نظارت، شاخص‌های عملکرد و شرایط محیطی است. یکی از مهم‌ترین یافته‌ها، نقش پیمانکاران و شاخص‌های عملکرد آن‌ها بود. داده‌های کمی و کیفی نشان داد که پیمانکاران با سابقه اجرایی و توانمندی فنی بالا، به‌طور قابل توجهی تأخیرها و انحرافات هزینه را کاهش داده‌اند. علاوه بر این، پایش عملکرد پیمانکاران از طریق شاخص‌های KPI، بهبود قابل توجهی در برنامه‌ریزی منابع، مدیریت زمان و کیفیت اجرا ایجاد کرده است. این یافته‌ها تأکید دارند که انتخاب پیمانکاران باید مبتنی بر سابقه عملیاتی و توانمندی واقعی باشد و نه صرفاً قیمت پیشنهادی، زیرا تمرکز صرف بر کمترین قیمت می‌تواند کیفیت پروژه را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. تحلیل فرآیندهای مناقصه و نظارت نشان داد که شفافیت و پاسخگویی مدیریتی، اثر مستقیمی بر کاهش تأخیرها و انحرافات هزینه دارد. فقدان مکانیزم‌های شفاف ثبت و ارزیابی عملکرد پیمانکاران، یکی از دلایل اصلی ناکارآمدی پروژه‌ها بود. به‌کارگیری فرآیندهای مناقصه متوازن، شامل معیارهای کیفی و کمی، می‌تواند ریسک انتخاب پیمانکاران ناکارآمد را کاهش دهد و محیطی سالم و پاسخگو ایجاد کند.

کلمات کلیدی : عملکرد شاخص‌های عملکرد محلی شفافیت و پاسخگویی بهبود بهره‌وری مناقصه