سفسطه و مغالطه: از منطق رسمی تا ساختارشکنی زبان؛ بررسی فلسفی - منطقی مرزهای عقلانیت و قدرت در گفتمان

سفسطه و مغالطه: از منطق رسمی تا ساختارشکنی زبان؛ بررسی فلسفی - منطقی مرزهای عقلانیت و قدرت در گفتمان

علی رخشانی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران؛

کد IOI مقاله : AAHF-ABFCAG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    این مقاله به بررسی مفاهیم سَفسَطه و مُغالِطه از منظر منطق رسمی، تاریخ فلسفه، و نظریه‌ی ساختارشکنی زبان می‌پردازد. درحالی‌که منطق سنتی این دو را صرفاً به‌عنوان انحراف از استدلال صحیح تعریف می‌کند، نگاه ساختارشکنانه آن‌ها را به مثابه‌ی نشانه‌های مقاومت در برابر سلطه‌ی منطق رسمی می‌خواند. پژوهش حاضر با تحلیل تاریخی سوفیست‌های یونان باستان، بررسی تعاریف منطقی، و ارائه‌ی مثال‌های رفتاری از تحول عقلانیت انسان در مواجهه با بحران، نشان می‌دهد که مرز میان منطق و مغالطه همواره سیال و وابسته به قدرت است. در بخش پایانی، با استفاده از نظریه‌ی ساختارشکنی ژاک دریدا، مقاله استدلال می‌کند که سفسطه و مغالطه نه‌تنها خطاهای منطقی، بلکه زبان‌های مقاومت در برابر قطعیت‌های تحمیلی‌اند. این نگاه برای معماران و طراحان به‌ویژه اهمیت دارد، زیرا طراحی نیز فضایی است که در آن منطق رسمی با تجربه‌ی زیسته، ابهام، و تفاوت‌ها در تعامل قرار می‌گیرد. در نهایت، مقاله به این نتیجه می‌رسد که برای نقد معمارانه‌ی یک بنا، باید «منطق در بی‌منطقی» را درک کرد؛ یعنی بدانیم که چه زمانی نقد ما مبتنی بر منطق سازه‌ای و کارکردی است، و چه زمانی مبتنی بر تجربه‌ی زیسته، زیبایی‌شناسی، و معناست که ممکن است با منطق رسمی در تعارض باشد؛ اما همچنان منطق خاص خود را داشته باشد.

کلمات کلیدی : سفسطه مغالطه منطق رسمی ساختارشکنی منطق در بی‌منطقی