بررسی تأثیر طراحی معماری سبز بر بهبود سلامت روان، آسایش محیطی و کیفیت سکونت در شهرها

بررسی تأثیر طراحی معماری سبز بر بهبود سلامت روان، آسایش محیطی و کیفیت سکونت در شهرها

قادر نیک خصال1

1) فوق لیسانس مهندسی معماری دانشگاه آزاد مرند، پست سازمانی کارشناس معماری

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFCE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد شهرنشینی، تراکم کالبدی، آلودگی‌های محیطی و کاهش تماس روزمره شهروندان با طبیعت، کیفیت سکونت شهری را به یکی از موضوعات محوری در معماری، شهرسازی و سلامت عمومی تبدیل کرده است. در چنین زمینه‌ای، طراحی معماری سبز دیگر صرفاً رویکردی برای کاهش مصرف انرژی یا کنترل پیامدهای زیست‌محیطی ساختمان نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای فضایی برای ارتقای سلامت روان، بهبود آسایش محیطی و افزایش رضایت سکونتی فهم شود. هدف این مقاله، مرور و سنتز انتقادی ادبیات علمی درباره اثرگذاری مؤلفه‌های معماری سبز، شامل نور طبیعی، تهویه، آسایش حرارتی، کیفیت هوای داخل، مصالح سالم، حضور گیاهان، دید و دسترسی به طبیعت، طراحی بیوفیلیک و کارایی انرژی، بر سه پیامد اصلی یعنی سلامت روان، آسایش محیطی و کیفیت سکونت شهری است. روش پژوهش مبتنی بر مرور روایی ـ نظام‌مند و سنتز مضمونی مطالعات منتشرشده در بازه 2010 تا 2025 است. مطالعات بر اساس معیارهای ارتباط موضوعی، اعتبار روش‌شناختی، نوع پیامد سنجیده‌شده و قابلیت کاربرد در محیط‌های شهری انتخاب و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که معماری سبز زمانی بیشترین اثر را بر سلامت و کیفیت سکونت دارد که از سطح «گواهی‌نامه زیست‌محیطی» فراتر رود و به تجربه واقعی کاربر، رفتار روزمره، زمینه اقلیمی، عدالت دسترسی، مدیریت بهره‌برداری و نگهداری پس از ساخت توجه کند. نتایج همچنین نشان می‌دهد اثرات مثبت طراحی سبز عمدتاً از مسیرهای چندگانه‌ای مانند کاهش استرس، افزایش بازیابی روانی، بهبود کیفیت خواب، کاهش ناراحتی حرارتی، افزایش حس کنترل محیطی، تقویت تعلق مکانی و ارتقای رضایت سکونتی ظاهر می‌شود. مقاله در پایان چارچوبی مفهومی برای پیوند میان طراحی سبز، سلامت روان، آسایش محیطی و کیفیت سکونت ارائه می‌کند و بر ضرورت ارزیابی پس از بهره‌برداری، طراحی زمینه‌گرا و سیاست‌گذاری شهری مبتنی بر سلامت تأکید دارد.

کلمات کلیدی : معماری سبز سلامت روان آسایش محیطی کیفیت سکونت طراحی بیوفیلیک کیفیت محیط داخلی رضایت سکونتی شهر پایدار