ارزیابی راهکارهای طبیعت‌محور در کنترل رواناب شهری و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های عمرانی محلات آسیب‌پذیر شهری

ارزیابی راهکارهای طبیعت‌محور در کنترل رواناب شهری و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های عمرانی محلات آسیب‌پذیر شهری

اصغر علمی کنک لو1

1) کارشناسی ارشد سازه دانشگاه آزاد بستان آباد، پست سازمانی: شهردار

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFEF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    افزایش سطوح نفوذناپذیر، فرسودگی شبکه‌های دفع آب‌های سطحی، تغییر الگوی بارش و تمرکز فقر کالبدی در برخی محلات شهری، مدیریت رواناب را از یک مسئله صرفاً هیدرولیکی به مسئله‌ای زیرساختی، اجتماعی و حکمرانی تبدیل کرده است. راهکارهای طبیعت‌محور، از جمله زیرساخت سبزـآبی، توسعه کم‌اثر، بام سبز، باغ باران، روسازی نفوذپذیر، زیست‌نگهداری، جوی سبز و ذخیره‌سازی آب باران، در سال‌های اخیر به‌عنوان مکمل یا جایگزین نسبی سازه‌های خاکستری در مدیریت سیلاب‌های شهری مطرح شده‌اند. هدف این مقاله، ارزیابی انتقادی توان این راهکارها در کنترل حجم و اوج رواناب و نیز تقویت تاب‌آوری زیرساخت‌های عمرانی در محلات آسیب‌پذیر شهری است. مقاله بر پایه مرور نقشه‌نگارانه و سنتز روایی ـ موضوعی ۴۰ منبع علمی داوری‌شده تدوین شده است که ۸ منبع فارسی نمایه‌شده در SID و ۳۲ منبع لاتین معتبر را دربر می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد اثربخشی راهکارهای طبیعت‌محور وابسته به نوع مداخله، مقیاس اجرا، خاک و شیب، اتصال به شبکه زهکشی، نگهداری، کیفیت طراحی و پذیرش اجتماعی است. این راهکارها در کنترل رواناب زمانی بیشترین کارایی را دارند که به‌صورت شبکه‌ای، ترکیبی و متناسب با آسیب‌پذیری محله طراحی شوند، نه به‌عنوان پروژه‌های منفرد و تزئینی. از منظر تاب‌آوری، ارزش اصلی آن‌ها در ایجاد افزونگی، کندکردن جریان، توزیع بار هیدرولیکی، بهبود کیفیت محیطی و افزایش ظرفیت سازگاری محله است. بااین‌حال، ضعف نگهداری، نبود مدل مالی پایدار، داده‌های ناکافی، خطر بازتولید نابرابری فضایی و احتمال سبزسازی منجر به جابه‌جایی جمعیت، از چالش‌های جدی اجرای آن‌هاست. مقاله در پایان، یک چارچوب اجرایی برای اولویت‌بندی، طراحی، پایش و حکمرانی عادلانه راهکارهای طبیعت‌محور در محلات آسیب‌پذیر ارائه می‌کند.

کلمات کلیدی : راهکارهای طبیعت‌محور رواناب شهری زیرساخت سبزـآبی توسعه کم‌اثر تاب‌آوری شهری محلات آسیب‌پذیر عدالت فضایی مدیریت سیلاب شهری