مروری بر مبانی معنوی رنگ در نگارگری هنر دوران صفوی

مروری بر مبانی معنوی رنگ در نگارگری هنر دوران صفوی

مرضیه باغبان بصیر1

1) کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه پیام نور. واحد تهران شرق. تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFKC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    نگارگری دوره صفوی به عنوان یکی از درخشان‌ترین ادوار هنر اسلامی-ایرانی، تجلی‌گاه پیوند عمیق میان فرم، رنگ و معنای قدسی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل مروری بر مبانی معنوی، فلسفی و عرفانی رنگ در نگارگری این عصر انجام شده است. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر اسناد متنی و یافته‌های پژوهش‌های معاصر صورت گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که رنگ در اندیشه هنرمندان صفوی، نه تنها عنصری تزئینی، بلکه زبانی رمزی و تجلی مرتبه‌ای از مراتب هستی است که ریشه در حکمت اشراق سهروردی، عرفان نظری ابن‌عربی و نظام نمادشناسی قرآنی دارد. در این نظام، نور به عنوان حقیقت مطلق و سرچشمه رنگ‌ها شناخته می‌شود و ساختار «هفت‌رنگ» با مراحل سلوک عرفانی انطباق دارد. همچنین، این نظام با ادبیات عرفانی جامی و مولوی پیوند خورده و از طریق «جناس‌های تصویری» معانی ژرفی را منتقل می‌سازد؛ در عین حال، یافته‌های تایید می‌کنند که این بصیرت معنوی با دانش فنی پیشرفته در ساخت و پایداری رنگدانه‌ها همراه بوده است.

کلمات کلیدی : نگارگری صفوی مبانی معنوی رنگ حکمت اشراق نمادشناسی عرفانی