تأثیر ویژگی های کالبدی-هویتی معماری بومی بیرجند بر ارتقای تجربه گردشگر

تأثیر ویژگی های کالبدی-هویتی معماری بومی بیرجند بر ارتقای تجربه گردشگر

حمیده نصری1 امیرسعید محمودی2

1) کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه تهران ،تهران، ایرانEmail:
2) دانشیار گروه معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران،تهران، ایران Email:

کد IOI مقاله : AAHF-ABFZAF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری بومی هر منطقه، بازتابی از فرهنگ، تاریخ، اقلیم و شیوه زیست مردمان آن سرزمین است و می‌تواند نقش مؤثری در تقویت تجربه گردشگران و شکل‌گیری ادراک آنان از مکان داشته باشد. شهر بیرجند به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم سکونت در شرق ایران، واجد بافت تاریخی ارزشمند، سازمان فضایی خاص، نشانه‌های فرهنگی ماندگار و الگوهای کالبدی منحصربه‌فردی است که در ترکیب با هم، هویت معماری این شهر را شکل می‌دهند. وجود باغ‌های سنتی، فضاهای نیمه‌باز و باز مانند حیاط مرکزی، مصالح اقلیمی همچون خشت، گل و چوب، تناسبات انسانی، رنگ طبیعی بناها و حضور عناصر هویتی نظیر بادگیرها و طاق‌نماها، کیفیت ادراکی محیط را برای گردشگران ارتقا می‌بخشد و زمینه تجربه‌ای متفاوت و معنادار را فراهم می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر ویژگی‌های کالبدی–هویتی معماری بومی بیرجند بر تجربه گردشگر انجام شده و تلاش می‌کند رابطه میان عناصر معماری بومی، کیفیت ادراک مکان و میزان جذابیت گردشگری را روشن سازد. روش تحقیق، ترکیبی از تحلیل محتوای اسنادی، مشاهده میدانی و بررسی تطبیقی با نمونه‌های مشابه است. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم فضاهای تاریخی–فرهنگی، ثبت ویژگی‌های کالبدی و تحلیل نحوه مواجهه گردشگران با محیط گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد حضور هماهنگ عناصر کالبدی، استفاده از مصالح بومی، خوانایی الگوهای سنتی، تناسبات انسانی فضاها، حضور باغ‌ها و فضاهای سبز تاریخی و همچنین نشانه‌های هویتی، موجب افزایش حس مکان، تقویت درک فرهنگی و ارتقای کیفیت تجربه گردشگر می‌شود. در نهایت، توجه به ظرفیت‌های معماری بومی می‌تواند نقش مهمی در توسعه گردشگری فرهنگی، افزایش ماندگاری گردشگران و تقویت هویت شهری بیرجند داشته باشد. بر اساس نتایج این مطالعه، حفظ و احیای الگوهای کالبدی–هویتی و گسترش رویکردهای طراحی مبتنی بر معماری بومی، برای مدیریت و برنامه‌ریزی گردشگری این شهر ضروری است.

کلمات کلیدی : معماری بومی گردشگری فرهنگی هویت مکان تجربه گردشگر بیرجند