مطالعه تطبیقی نقش نمادین قندیل در محراب و سنگ قبور شهرستان یزد قرن 6 تا 11 ه. ق.
مطالعه تطبیقی نقش نمادین قندیل در محراب و سنگ قبور شهرستان یزد قرن 6 تا 11 ه. ق.
عاطفه فلاح1
1) گروه هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.
کد IOI مقاله
:
AAHF-ABHGHK
محل انتشار :
کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
کنده¬کاری بر سنگ¬ها و صفحه¬ها یکی از روش¬های دیرینه¬ای است که انسان برای بیان افکار، اندیشه¬ها و هنر خود به¬کار برده است. در شهر تاریخی یزد سنگ نبشته¬های زیادی از قرن 6 هجری تا دوره¬های متاخر شناسایی شده که هر کدام از این کتیبه¬ها بنا به محتوای خود نقوش تزئینی زیادی روی آن¬ها نقر گردیده و در برگیرنده مضامینی از همان کتیبه می¬باشد. محراب¬ها و سنگ¬ قبرها از سنگ نبشته¬های مهم شهرستان یزد به شمار می¬روند که از کارکردهای دینی - آیینی متفاوتی برخوردارند ولی از لحاظ فرم ظاهری و تزئینات شباهت¬های بسیاری در آن¬ها مشهود است. قندیل یکی از نقوشی است که به طور مشترک زینت بخش این کتیبه¬ها است. این مقاله با هدف شناخت معنای نقش نمادین قندیل سعی در پاسخ به این سوالات را دارد که نماد قندیل در هنر اسلامی دارای چه مفهومی می¬باشد؟ و کاربرد این نماد در محراب¬ها و سنگ قبور قرن 6-11ه.ق. چگونه تبیین می¬گردد؟ لذا تلاش بر آن است تا با روش تحلیلی – تطبیقی، به شیوه میدانی با مطالعات اسنادی و کتابخانه¬ای نماد قندیل را در این کتیبه¬ها شناسایی و با بررسی مفهوم آن در ایران باستان و نیز پس از ظهور اسلام به تبیین کاربرد نمادین این نقش بر سنگ نبشته¬های مورد مطالعه بپردازد و در نهایت وجوه اشتراک و افتراق آن¬ها آشکار گردد. یافته¬ها بیانگر آن است که نماد قندیل در سنگ محراب و سنگ قبور هر دو به معنای نور الهی است و بیانگر مفاهیم عمیق دینی و توحیدی می¬باشد. مهمترین معیار تشخیص سنگ محراب و سنگ قبور محرابی مزین به نقش قندیل، تفاوت در محل قرارگیری این نماد و محتوای متون و آیات قرآنی منقوش بر آنهاست. سنگقبر عمدتاً شامل آیاتی است که اشاره به معاد و زندگی پس از مرگ دارد، در صورتی که سنگ محراب¬ها اشتیاق انسان را به زندگی و توحید را آشکار می¬سازد.
کلمات کلیدی : سنگ نبشته محراب سنگ قبور نماد قندیل نور الهی