بازخوانی ساختار فضایی سه گونه بافت شهری: سکونتگاه‌های الحاق‌شده، بافت‌های تاریخی و بافت‌های فرسوده

بازخوانی ساختار فضایی سه گونه بافت شهری: سکونتگاه‌های الحاق‌شده، بافت‌های تاریخی و بافت‌های فرسوده

شریفه سرگلزایی1

1) استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل،

کد IOI مقاله : AAHF-ABHGKB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    بافت‌های تاریخی، بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های الحاق‌شده، سه گونه اصلی بافت شهری در بسیاری از شهرهای ایران را تشکیل می‌دهند که هر یک در نتیجه فرایندهای متفاوت توسعه شهری شکل گرفته‌اند. شناخت تفاوت‌های ساختار فضایی این بافت‌ها می‌تواند در تحلیل سازمان فضایی شهر و برنامه‌ریزی توسعه و بازآفرینی شهری نقش مؤثری داشته باشد. هدف این پژوهش، مقایسه ساختار فضایی سه گونه بافت شهری در شهر زابل با استفاده از شاخص‌های چیدمان فضا است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. ابتدا شبکه معابر شهر از طریق نرم‌افزار دپس مپ و با استفاده از روش تحلیل سگمنت زاویه‌ایتحلیل شد و شاخص‌های همپیوندی زاویه‌ای و انتخاب زاویه‌ای در دو مقیاس سراسری (Rn) و محلی (R500) استخراج گردید. سپس لایه‌های مربوط به بافت‌های تاریخی، فرسوده و سکونتگاه‌های الحاق‌شده در محیط GIS تهیه و شاخص‌های فضایی هر یک از این سه گونه بافت محاسبه و مقایسه شد. نتایج نشان داد که بافت تاریخی در تمامی شاخص‌های مورد بررسی بالاترین مقادیر را داراست و پس از آن بافت فرسوده قرار می‌گیرد، در حالی که سکونتگاه‌های الحاق‌شده پایین‌ترین مقادیر را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین اختلاف میان سه گونه بافت در شاخص انتخاب زاویه‌ای بیش از همپیوندی زاویه‌ای است که بیانگر تفاوت محسوس آن‌ها در ظرفیت هدایت جریان‌های حرکتی است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت میان گونه‌های مختلف بافت شهری تنها به ویژگی‌های کالبدی محدود نمی‌شود، بلکه ساختار فضایی شبکه معابر نیز نقش مهمی در شکل‌گیری این تفاوت‌ها ایفا می‌کند و می‌تواند به عنوان یکی از معیارهای مؤثر در مطالعات بازآفرینی و برنامه‌ریزی شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : چیدمان فضا ساختار فضایی بافت تاریخی بافت فرسوده سکونتگاه‌های الحاق‌شده