حکمرانی دیجیتال و بازآرایی زیستقدرت در ایران؛ تحلیل نقش بحرانها در انتقال خدمات عمومی به فضای مجازی
حکمرانی دیجیتال و بازآرایی زیستقدرت در ایران؛ تحلیل نقش بحرانها در انتقال خدمات عمومی به فضای مجازی
میلاد بهادری1 ناجی پژمان ضیایی2
1) 1- دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه معماری و شهرسازی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران، آدرس پست الکترونيکي
2) 2- نویسنده مسئول، استادیار گروه معماری، واحد اسلام آباد غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلام آباد غرب، ایران، آدرس پست الکترونيکي
کد IOI مقاله
:
AAHF-ABHHHK
محل انتشار :
کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش بحرانهای معاصر به مثابه «وضعیت استثنایی» در شتاببخشی به حکمرانی دیجیتال و بررسی پیامدهای آن بر بازآرایی زیستقدرت و سازمان فضایی در ایران انجام شده است. این تحقیق با اتخاذ پارادایم تفسیری-انتقادی و با کاربست روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر تحلیل مضمون، به واکاوی اسناد بالادستی، گزارشهای سیاستی و متون نظری مرتبط پرداخته است. چارچوب نظری پژوهش بر تلفیق مفاهیم زیستقدرت (فوکو)، وضعیت استثنایی (آگامبن) و فضای جریانها (کاستلز) استوار است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که بحرانهای چندگانه (نظیر همهگیری کووید-۱۹، فوریتهای زیستمحیطی و شرایط اضطراری) با تعلیق موقت قواعد عادی حضور در فضا، مقاومتهای بوروکراتیک و اجتماعی را خنثی کرده و به عنوان کاتالیزور، فرآیند انتقال خدمات عمومی به پلتفرمهای دیجیتال را شتاب بخشیدهاند؛ به طوری که زیرساختهای اضطراری موقت به ابزارهای دائمی حکمرانی در دوران پسابحران تبدیل شدهاند. این انتقال پلتفرمی، با تبدیل رفتارهای روزمره شهروندان به دادههای دیجیتال، سازوکارهای انضباطی کالبدی را به سمت «زیستسیاست دادهمحور» و «حکومتمندی الگوریتمی» بازآرایی کرده است. از منظر فضایی، این تحول به تکوین «فضاهای سایبر-فیزیکی (هیبریدی)» منجر شده که ضمن کاهش سفرهای بوروکراتیک روزانه و تغییر کارکرد فضاهای آموزشی و اداری، دسترسی شهری را به کیفیت پهنای باند و سواد دیجیتال منوط کرده و در نتیجه، خطر بازتولید نابرابریها در قالب «طرد دیجیتال-فضایی» را افزایش داده است. در مجموع، حکمرانی دیجیتال در ایران نه یک تحول فنی-اداری خنثی، بلکه بازآرایی دیالکتیکی رابطه قدرت، فضا و زیستجهان شهروندان است.
کلمات کلیدی : زیستقدرت دادهمحور حکمرانی دیجیتال وضعیت استثنایی فضای سایبر فیزیکی طرد فضایی تحلیل مضمون