آسیب‌شناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژه‌های شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)

آسیب‌شناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژه‌های شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)

اکبر نوروزی1

1) دکترای شهرسازی، گروه شهرسازی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین

کد IOI مقاله : AAHF-ABHKFH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    چکیده: مقدمه و اهمیت تحقیق :مداخلات کالبدی در شهرها، همواره با این توهم همراه بوده‌اند که اهداف اعلام‌شده، همان پیامدهای واقعی خواهند بود. اما تجربه چهار دهه شهرسازی در ایران نشان می‌دهد که بسیاری از پروژه‌های شهری، در کنار دستاوردهای مورد انتظار، پیامدهای ناخواسته‌ای را نیز تولید کرده‌اند که در فرآیند تصمیم‌گیری نادیده گرفته شده‌اند. این پیامدهای ناخواسته که در ادبیات ارزیابی اثرات، ذیل مفاهیمی چون ارزیابی اثرات زیست‌محیطی، ارزیابی اثرات اجتماعی و ارزیابی اثرات بصری طبقه‌بندی می‌شوند، اغلب به دلیل فقدان چارچوب‌های ساختاریافته و رویکردهای تک‌بعدی در برنامه‌ریزی شهری، با تأخیر کشف می‌شوند. هدف تحقیق: پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مشاهده میدانی، بررسی اسنادی و تحلیل محتوای کیفی است. قلمرو پژوهش: ۹ پروژه شاخص شهری در شهر زنجان در بازه زمانی ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰ است که به عنوان نمونه‌هایی از مداخلات کالبدی در چهار دهه اخیر انتخاب شده‌اند. یافته های تحقیق : یافته‌ها نشان می‌دهد که پیامدهای ناخواسته این مداخلات را می‌توان در چهار بُعد زیست‌محیطی (مانند مسدود شدن دهلیزهای آب زیرزمینی)، اجتماعی (نظیر القای حس تبعیض فضایی)، ترافیکی (از جمله ترافیک القایی توسط پارکینگ‌های طبقاتی) و بصری (تکثر منظر و فضاهای رهاشده) طبقه‌بندی کرد. بحث ونتیجه گیری: نتیجه‌گیری پژوهش تأیید می‌کند که گذار از رویکرد پروژه‌محور به رویکرد پیامدمحور، مستلزم طراحی پیوست‌های ارزیابی جامع پیش از اجرا و بازنگری در نظام تصمیم‌گیری مدیریت شهری است.

کلمات کلیدی : پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی ارزیابی اثرات شهرهای میانی آسیب‌شناسی شهری زنجان